Εγκλήματα πάθους

                   

              Για ακόμη μία φορά η ελληνική κοινωνία συγκλονίζεται από ένα στυγερό έγκλημα μίας νέας κοπέλας στην Καστοριά, που θυμίζει κάτι από το θρίλερ της Βέροιας. Τα εγκλήματα αυτά αναφέρονται ως εγκλήματα πάθους. Ποιο είναι όμως το πραγματικό προφίλ αυτών των υποθέσεων και των δραστών;

                   Παραδοσιακά, η εγκληματολογία αλλά και το σχετικό πεδίο ψυχολογίας πρότειναν ως βασική υπόθεση για την εξήγηση τέτοιων εγκλημάτων την έλλειψη ελέγχου από πλευράς του δράστη. Πιο συγκεκριμένα, η κυρίαρχη άποψη είναι πως πρόκειται για εγκλήματα τα οποία συμβαίνουν χωρίς κανένα προσχεδιασμό, είναι μία παρόρμηση της στιγμής η οποία προκαλείται από το συναισθηματικό σοκ που βιώνει ο θύτης είτε από κάτι που βλέπει είτε από κάτι που του λέει το έτερον ήμισυ. Στις περισσότερες υποθέσεις όντως το όπλο που χρησιμοποιεί ο θύτης είναι κάποιο αντικείμενο καθημερινής χρήσης ενώ συχνά μέτα την τέλεση της πράξης ο θύτης μπορεί να προβεί σε πράξεις τις οποίες θεωρεί διορθωτικές ή πιστεύει ότι μπορούν να αναιρέσουν αυτό που έκανε, όπως το να ντύσει το θύμα ή  να το βάλει να κάτσει στον καναπέ σε στάση που παραπέμπει σε ύπνο.

                  Ωστόσο, το προφίλ αυτών των υποθέσεων περιλαμβάνει ένα ιστορικό κακοποίησης ή σύγκρουσης μεταξύ θύτη και θύματος, διαλύοντας έτσι την πεποίθηση ότι ο θυμός, ή η επιθετικότητα είναι κάτι καινούριο για τον δράστη. Ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές του χώρου ο Stanton Samesnow αμφισβητεί την υπόθεση πως αυτού του είδους τα εγκλήματα δεν είναι προσχεδιασμένα. Ο ίδιος τονίζει πως στις περισσότερες των περιπτώσεων υπάρχουν απειλές και βία από τον θύτη που πολλές φορές δεν λαμβάνονται σοβαρά από το θύμα και τον φιλικό και οικογενειακό περίγυρο.

          Παρόλες τις διαφορές στις υποθέσεις για αυτού του είδους τα εγκλήματα το κοινό όλων είναι πως όντως ο δράστης έχει πρόβλημα στην διαχείριση των συναισθημάτων και του θυμού του. Δεν είναι άτομο το οποίο μπορεί να λύσει και να ξεπεράσει εύκολα τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις αλλά αυτο που συμβαίνει πιο συχνά είναι οι διαφωνίες να σταματούν απλά επειδή η άλλη πλευρά υποχωρεί και αποδέχεται την άποψη του θύτη. 

          Αυτό λοιπόν που εγώ πάντα τονίζω είναι να μην υποτιμούμε αυτά που λέει ή κάνει ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας καθώς είναι δείγματα του τι είναι και τι θα μπορούσε να κάνει στο μέλλον. Επομένως ένας άνθρωπος ο οποίος είναι βίαιος, ή απειλεί ότι θα γίνει βίαιος δεν μπορεί να φαίνεται σε εμάς φυσιολογικός ή να αποδεχόμαστε αυτή τη συμπεριφορά απλά υποχωρώντας για να γλιτώσουμε τις φωνές και τις φασαρίες. Ποτέ δεν σκεφτόμαστε ότι κάτι τέτοιο θα συμβεί σε εμάς ή στη φίλη και την αδερφή μας αλλά πρέπει επιτέλους οι γυναίκες (που είναι συχνότερα τα θύματα τέτοιων  εγκλημάτων) αλλά και οι άνθρωποι γενικότερα να περιφρουρούμε τον εαυτό μας και να τον σεβόμαστε. Και όταν μιλάμε για σεβασμό, εννοούμε ότι δεν επιτρέπουμε σε ΚΑΝΕΝΑΝ να μας προσβάλλει, να μας μειώνει, να μας εξευτελίζει ή να μας γεμίζει με αισθήματα φόβου και λύπης.

Η κατάθλιψη των Χριστουγέννων

       

               ''Φέτος ο Άγιος Βασίλης δεν θα έρθει...''. Αυτά ήταν τα λόγια που μία φίλη μου μετέφερε πως είπε στο παιδί της για τα φετινά Χριστούγεννα. Με την παρούσα οικονομική κατάσταση και τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος για σημαντικό ποσοστό συνανθρώπων μας οι γιορτές των Χριστουγέννων είναι μία περίοδος κατάθλιψης.

          Πολλές φορές ο ψυχαναγκαστικός χαρακτήρας των γιορτών είναι που πιέζει πολλούς ανθρώπους και τους ωθεί στο  να βιώσουν  καταθλιπτικά συμπτώματα. Η πληθώρα των ''πρέπει'' που κατακλύζουν τις γιορτές είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πρέπει να αγοράσουμε δώρα, πρέπει να μαγειρέψουμε συγκεκριμένα φαγητά, πρέπει να φορέσουμε καινούριο φόρεμα, πρέπει να συναντήσουμε συγγενείς και ''φίλους'', πρέπει να δείξουμε το καλό μας πρόσωπο. Μόνο που πολλές φορές αυτά τα πρέπει είναι πολλά και φορτικά και οδηγούν κάποιους στην ακριβώς αντίθετη κατάσταση από το ευχάριστο πνεύμα των Χριστουγέννων.

         Εδώ πρέπει να τονίσουμε πως είναι διαφορετικό να βιώνουμε αυτού του είδους την κατάθλιψη κάθε χρόνο τέτοια εποχή (είναι σημάδι εποχιακής κατάθλιψης) και διαφορετικό να το βιώνουμε επειδή έχει συμβεί ένα άσχημο γεγονός στη ζωή μας. Αυτό δεν πρέπει να μας ανησυχεί καθώς είναι κάτι το φυσιολογικό. Μία απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένα διαζύγιο, ακόμη και ένα δικό μας πρόσωπο το οποίο είναι μακριά ή για τους οποιουσδήποτε λόγους δεν μπορούμε να το συναντήσουμε μπορεί να δημιουργούν κάποια από τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές που συνδέονται με την κατάθλιψη καθώς σε εορταστικές περιόδους κάποια συναισθήματα διογκώνονται βάσει και του κλίματος που προστάζει το κάθε πλαίσιο.

         Η δική μου συμβουλή είναι να περάσει κανείς τις γιορτές με τον τρόπο που αρέσει στον ίδιο χωρίς να σκλαβώνεται από τα αμέτρητα πρέπει. Καλό είναι να κάνουμε και την περίοδο των Χριστουγέννων αυτά που πραγματικά μας ευχαριστούν χωρίς να προσπαθήσουμε να μπούμε σε καλούπια τα οποία δεν μας εκφράζουν ή δεν μπορούμε πια να χωρέσουμε σε αυτά. Καλά Χριστούγεννα λοιπόν σε όλους και υπομονή σε όσους περνάνε δύσκολα...

H μοναδικότητα της ευγνωμοσύνης

     

       Γενικότερα οι άνθρωποι έχουμε την τάση να εστιάζουμε στα άσχημα που μας συμβαίνουν και ιδιαίτερα να διατηρούμε μνησικακία για τα άτομα που συνδέονται με αυτές τις άσχημες καταστάσεις και μάλιστα για αρκετό καιρό ίσως και χρόνια. Τι συμβαίνει όμως με τα καλα που μας συμβαίνουν σε αυτή την ζωή και πιο συγκεκριμένα για τους ανθρώπους οι οποίοι συνετέλεσαν στο να συμβεί κάτι καλό στη ζωή μας; Η έρευνα για την ευγνωμοσύνη και τους ανθρώπους παρόλο που ως θέμα φιλοσοφικό και ρητορικό υπήρχε από την αρχαιότητα, στο πεδίο της ψυχολογίας ερευνήθηκε μόλις τα τελευταία χρόνια.

        Αρχικά, πρέπει να τονίσουμε πως το ίδιο το συναίσθημα της ευγνωμοσύνης για κάποιον μας κάνει άμεσα χαρούμενους, πολλές φορές μάλιστα συνοδεύεται από ένα σχεδόν αυτόματο χαμόγελο ή μία απότομη συγκίνηση όταν μιλάμε για κάποιον που του είμαστε ευγνώμονες. Σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως οι άνθρωποι που εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους είναι περισσότερο σε εγρήγορση, περισσότερο ''ζωντανοί'', ενθουσιώδεις και δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη ζωή και τους άλλους. Ακόμη σε αντίθεση με τους αγνώμονες οι ευγνώμονες άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να αισθανθούν ζήλεια, θυμό, μνησικακία και μετάνοια για πράγματα που έχουν ή δεν έχουν κάνει, επομένως εμφανίζουν και χαμηλότερα επίπεδα στρες που προκαλείται από την εμπειρία των παραπάνω συναισθημάτων.

     Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να είμαστε ευγνώμονες για αυτά που έχουμε αλλά και απέναντι στους ανθρώπους που μας έχουν ευεργετήσει. Ιδιαίτερα σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Πρέπει να θυμόμαστε τα δύσκολα, τα άσχημα, τα προβλήματα και τις απώλειες αλλά στη συνέχεια πρέπει να ξυπνήσουμε τον εαυτό μας και να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε εδώ για να τα θυμηθούμε...Φυσικά για να αισθανθούμε ευγνωμοσύνη πρέπει να σκεφτούμε ότι κάτι καλό συνέβη, θυμηθείτε λοιπόν όσο άσχημη και αν είναι η μέρα σας ή η εποχή πως αραιά και που ίσως κάτι καλό συμβαίνει. Και το πιο σημαντικό...Μην ξεχνάτε να λέτε ευχαριστώ όπου και όπως εσείς κρίνετε ότι πρέπει, αλλά από τα βάθη της καρδιάς σας και όχι ως άλλη μία τυπική διαδικασία... Εκτός από την προσωπική σας ψυχική ηρεμία και ευτυχία είναι σίγουρο πως θα κάνετε και κάποιον άλλον ευτυχισμένο τονίζοντάς του ότι δεν ξεχνάτε!

Η ''μυωπία΄΄ του αλκοόλ

          

          Το αλκοόλ είναι μία νόμιμη ουσία η οποία μάλιστα είναι και πολύ δημοφιλής σε πολλές χώρες του κόσμου ενώ σε κάποιες όπως και στη χώρα μας έχει πλέον μία καθοριστική θέση σε πολλές από τις κοινωνικές και πολιτισμικές μας δραστηριότητες. Στην Ελλάδα, το αλκοόλ υπάρχει παντού, σε όλες τις τιμές και εύκολα συνδυάζεται με χαρά, με τη λύπη, τη χαλάρωση και άλλες πολλές καταστάσεις της καθημερινότητάς μας.

         Πώς όμως πραγματικά μας επηρεάζει το αλκοόλ σε μεγάλες ποσότητες και τι από αυτά που πιστεύουμε όντως ισχύει; Πώς σε τελική ανάλυση μας αλλάζει το αλκοόλ ως ανθρώπους; Υπάρχει ένα πολύ γνωστό μοντέλο στο συγκεκριμένο πεδίο της ψυχολογίας που κάνει λόγο για τη ''μυωπία του αλκοόλ''. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, το αλκοόλ κάνει το πεδίο προσοχής μας ιδιαίτερα κοντόφθαλμο και όσο περισσότερο πίνουμε τόσο περισσότερο αυτό το πεδίο προσοχής μας περιορίζεται σε ερεθίσματα και σημεία που βρίσκονται ακριβώς μπροστά μας ακυρώνοντας όλες τις περιφερειακές ενδείξεις. 

       Ωστόσο, πέρα από τις ατομικές διαφορές στο πώς οι άνθρωποι μετατρέπονται όταν πίνουν, υπάρχουν κάποιες γενικές ομοιότητες που εύκολα θα αναγνωρίσουν και θα συμφωνήσουν με αυτές οι συχνοί πότες:

•  Το αλκοόλ σίγουρα μας ανυψώνει την αυτοπεποίθηση. Στους περισσότερους ανθρώπους η κατανάλωση αλκοόλ τους δίνει μία καλύτερη αίσθηση για τον εαυτό τους. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή ακριβώς το πεδίο προσοχής μας μειώνεται σημαντικά, εξαλείφονται οι περιφερειακές ενδείξεις και βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ στον ιδανικό μας εαυτό. Ίσως για αυτόν ακριβώς το λόγο είναι ιδιαίτερα εθιστικό, ουσιαστικά είναι ένας τρόπος εύκολης αυτοπραγματωσης σφραγισμένος μάλιστα σε ένα ελκυστικό μπουκάλι.
• Από την άλλη, με την κατανάλωση αλκοόλ οι πραγματικές  ανησυχίες μπορεί να γίνουν χειρότερες. Ο λόγος είναι ίδιος, εφόσον τα περιφερειακά ερεθίσματα περιορίζονται και η ικανότητά μας να δούμε τα πράγματα σφαιρικά σχεδόν εξαλείφεται, η προσοχή μας εστιάζεται σε μία μονομερή αντιμετώπιση των προβλημάτων μας τα οποία όσο αυξάνεται η κατανάλωση αλκοόλ φαίνονται όλο και μεγαλύτερα, όλο και πιο κοντά σε εμάς.
• Για τους ίδιους ακριβώς λόγους ένας άνθρωπος που έχει πιει αρκετά δίνει έμφαση στην ευχαρίστηση της στιγμής. Δεν σκέφτεται, ούτε προσέχει τους γενικότερους κινδύνους ενώ οι αναστολές και τα ηθικά ζητήματα φαίνονται όχι απλά απόμακρα αλλά κουκίδες στο διάστημα.
• Υπάρχει βέβαια και μία κατηγορία δραστηριοτήτων στις οποίες η απόδοση αυξάνεται όσο αυξάνεται και η κατανάλωση αλκοόλ όπως είναι συνήθως οι καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Το άτομο εστιάζει μόνο σε αυτό με το οποίο πρέπει να ασχοληθεί για αυτό και είναι πολύ συχνό καλλιτέχνες, συγγραφείς και λοιποί λόγιοι να αντιμετωπίζουν προβλήματα με τον εθισμό στο αλκοόλ.

         Συμπερασματικά, το αλκοόλ προκαλεί τη μυωπία του νου και της προσοχής. Όλα τα γενικά και μακρινά, ίσως και τα σημαντικά φαίνονται ακόμη πιο σημαντικά. Δυστυχώς δεν υπάρχουν αντίστοιχοι φακοί επαφής ή γυαλιά για να βελτιώσουν αυτό το είδος μυωπίας. Μπορείτε απλά να μειώσετε την κατανάλωση του αλκοόλ αν θεωρείτε ότι χανετε πολύ γρήγορα τον έλεγχο. Όσοι από την άλλη θέλετε να συνεχίσετε να καταναλώνετε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ απλά διαβάζοντας αυτό το άρθρο μπορέιτε να γλιτώσετε κάποιες ώρες από την επόμενη μέρα όταν συνήθως όλοι αναρωτιούνται γιατί το έκανα αυτό ή τι πραγματικά σκεφτόμουν κα φέρθηκα έτσι. Φιλικά...

Γιατί το χασμουρητό είναι ''κολλητικό'';

    

Ένα από τα πράγματα που μας συμβαίνει πoλύ συχνά είναι να βρισκόμαστε σε μία παρέα μετά από πολλές ώρες δουλειάς, ώσπου κάποιος να κάνει την αρχή και να χασμουρηθεί. Τότε ξαφνικά, το ίδιο εμφανίζεται σε όλους σχεδόν με απόσταση λίγων δευτερολέπτων. Μα γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Γιατί είναι κολλητικό το χασμουρητό;

      Αρχικά, να ξεκαθαρίσουμε γιατί χασμουριούνται οι άνθρωποι αλλά και τα ζώα. Για πολλές δεκαετίες επικρατούσε η αντίληψη ότι οι άνθρωποι και τα ζώα χασμουριούνται για να οξυγονώσουν τον εγκέφαλο και να αποβάλλουν το αντίστοιχο διοξείδιο του άνθρακα από τον οργανισμό. Τα τελευταία χρόνια όμως αυτή η άποψη έχει σχετικά εγκαταλειφθεί και η κυρίαρχη είναι αυτή η οποία προτείνει πως τα όντα χασμουριούνται όταν υπερθερμανθεί ο εγκέφαλός τους καθώς με το χασμουρητό πέφτει η θερμοκρασία. Αυτό μπορεί να συμβεί σε πολλές περιπτώσεις και φυσικά μία απο αυτές είναι η κούραση ή η νύστα. Γιατί όμως το χασμουρητό είναι ''κολλητικό'';

    Αρχικά, θα ήθελα να παρακολουθήσετε το παρακάτω βίντεο:

 Παραδεχθείτε το, χασμουρηθήκατε ή σας ήρθε η ανάγκη να χασμουρηθείτε. Έχουν γίνει λοιπόν διάφορες έρευνες στο πεδίο, τόσο με ανθρώπους όσο και με ζώα. Το συμπέρασμα αυτών των ερευνών είναι πως το χασμουρητό είναι κολλητικό γιατί οι άνθρωποι εκφράζουν ενσυναίσθηση. Ενσυναίσθηση σημαίνει ότι ο κάθε άνθρωπος συναισθάνεται και συμπονά με κάποιο τρόπο τη συναισθηματική εμπειρία του ατόμου που έχει απέναντί του.

  Το τελικό μου συμπέρασμα είναι πως το χασμουρητό δεν είναι η μοναδική συμπεριφορά που φαίνεται να είναι κολλητική, το ίδιο συμβαίνει και με τη φαγούρα ή το απλό χαμόγελο. Φαίνεται λοιπόν ότι οι άνθρωποι ακόμη και τα ζώα (τα οποία ούτως ή άλλως αυτό το διατηρούν) αντανακλαστικά είναι ''ρυθμισμένοι'' στο να δείχνουν ενσυναίσθηση και συμπόνοια στην εμπειρία του άλλου. Πώς λοιπόν το ανθρώπινο είδος έχει εξευτελιστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην δείχνει ενσυναίσθηση στο ανθρώπινο δράμα του διπλανού ή στην βασική του ανάγκη; Απλά σκεφτείτε το για λίγο...Αυτά τα ολίγα από εμένα μετά από πολύ καιρό προσωπικής επεξεργασίας...Καλό απόγευμα               

 

Ποιος είναι ο ψυχοπαθής;

       

         Η έννοια ψυχοπαθής για πολλά χρόνια έχει μία θολή εικόνα τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες. Η εικόνα ενός ατόμου που απλά είναι ''βαριά ασθενής'' και ικανός για ειδεχθή εγκλήματα χωρίς να έχει πολλές φορές την ικανότητα επικοινωνίας απέχει αρκετά από την πραγματική εικόνα του ψυχοπαθή. Τα σύγχρονα διαγνωστικά κριτήρια έχουν αντικαταστήσει ως επί το πλείστον το συγκεκριμένο όρο με αυτού του ατόμου με διαταραχή αντικοινωνικής προσωπικότητας.

      Πέρα όμως από τα αυστηρά διαγνωστικά κριτήρια καλό είναι να έχουμε μία γενικότερη εικόνα ενός ''ψυχοπαθή''. Οι ψυχοπαθείς είναι εξαιρετικά χειριστικά άτομα, καθώς έχουν ανεπτυγμένη ικανότητα να χειραγωγούν και να επηρεάζουν τους άλλυς για ίδιον όφελος. Συνήθως έχουν μία ιδιαίτερα επιτηδευμένη γοητεία ενώ έχουν την τάση να εκμεταλλεύονται τους άλλους προκειμένου να πετύχουν αυτό που θέλουν. Δεν έχουν συνείδηση ηθικών, νομικών και κοινωνικών κανόνων για αυτό και πολύ συχνά έχουν προβλήματα με το νόμο και εκδηλώνουν παραβατικές συμπεριφορές. Συνήθως είναι παθολογικοί ψεύτες καθώς μπορούν με ευκολία να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε όπλο και λόγο ώστε να πείσουν αυτόν που έχουν απέναντί τους για αυτό που τους ενδιαφέρει. Το κέντρο της προσωπικότητάς τους είναι μία καταπιεσμένη οργή που τους κάνει να βλέπουν τους άλλους τριγύρω τους ως ευκαιρίες και στόχους και όχι ως ανθρώπους για αυτό άλλωστε είναι χαρακτηριστικό τους η έλλειψη ντροπής, συμπάθειας ή ενοχών. Γενικότερα έχουν ρηχό και επίπεδο συναίσθημα για αυτό και δεν είναι σε θέση να συνάψουν μακροχρόνιες σχέσεις καθώς δεν είναι σε θέση να προσφέρουν το παραμικρό εκτός και αν αποσκοπούν κάπου συγκεκριμένα. Τέλος, έχουν μία διαρκή ανάγκη να ζουν στην κόψη του ξυραφιού για αυτό και επιλέγουν ένα τρόπο ζωής που κατά βάσει χαρακτηρίζεται ως ριψοκίνδυνος. Aκόμη, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως άκρως ναρκισσιστικές προσωπικότητες και δεσποτικές φυσιογνωμίες έχοντας ένα δείκτη νοημοσύνης που όχι μόνο δεν είναι χαμηλός αλλά σε πολλές περιπτώσεις είναι υψηλότερος από το μέσο όρο.

         Έτσι, οι ψυχοπαθείς ως εγκληματίες εμπλέκονται σε διάφορες κατηγορίες εγκλημάτων αλλά όχι με την εικόνα που έχουν οι περισσότεροι ως άτομα δηλαδή που είναι τυπικές εικόνες ψυχικά ασθενών. Συχνά αλλάζουν δουλειές και σχέσεις καθώς μπορεί να σχετίζονται με 3-4 συντρόφους ταυτόχρονα. Είναι αλήθεια ότι σε κάποιες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι ενώ είναι ερευνητικά αποδεδειγμένο πως δεν πρόκειται οι ίδιοι από μόνοι τους να ζητήσουν ποτέ βοήθεια καθώς η αυταρέσκειά τους τούς κάνει να πιστεύουν πως απλά είναι καλύτεροι από τους υπόλοιπους και ως εν γένει πιο έξυπνοι μπορούν να συνεχίσουν τον παρασιτικό τρόπο ζωής τους.

    Μήπως τώρα έχει ξεκαθαρίσει λίγο η εικόνα που έχετε για τους ψυχοπαθείς;

Αυτοκτονία: Τι πραγματικά ισχύει;

   

         Παρόλο που η χώρα μας μέχρι πρότινος δεν βρισκόταν στις πρώτες θέσεις του καταλόγου με υψηλά ποσοστά αυτοκτονίας έχω διακρίνει ότι τον τελευταίο καιρό και ιδιαίτερα υπό τη σκιά των πρόσφατων οικονομικών εξελίξεων, τα περιστατικά απόπειρων αυτοκτονιών και αυτοκτονιών που καταλήγουν στον θάνατο έχουν αυξηθεί σημαντικά για αυτό θα ήταν καλό να δούμε κάποιους μύθους και πραγματικότητες σχετικά με το συγκεκριμένο φαινόμενο.

         Η αυτοκτονία γενικά αποτελεί την όγδοη κατά σειρά αιτία θανάτου παγκοσμίως για τους ενήλικες ενώ στα άτομα ηλικίας 14-25 ετών είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου. Ποιοι είναι όμως οι παράγοντες κινδύνου της αυτοκτονίας;

        Βάσει ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί ως επι το πλείστον στις ΗΠΑ ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες επικινδυνότητας είναι η ηλικία καθώς παλαιότερα ο κίνδυνος αυτοκτονίας αυξανόταν ανάλογα με την ηλικία του ατόμου ενώ ο κίνδυνος μεγάλωνε σημαντικά για τους άνδρες άνω των 75 και τις γυναίκες άνω των 50. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες έχει υπερτριπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων και νεαρών ατόμων που επιλέγουν την αυτοκτονία ως σαφής ένδειξη των αλλαγών που έχουν διαδραματιστεί σε πολλούς τομείς της σύγχρονης ζωής. Οι άνδρες είναι περίπου τρεις φορές πιο πιθανό να επιλέξουν την αυτοκτονία από ότι οι γυναίκες ωστοσο οι γυναίκες κάνουν περισσότερο συχνά απόπειρες αυτοκτονίας. Οι άνδρες συνήθως επιλέγουν βίαια μέσα χρησιμοποιπώντας όπλα ή μαχαίρια ενώ οι γυναίκες συνήθως προτιμούν την δηλητηρίαση με την πρόσληψη υπερβολικής δόσης φαρμάκων.

     Η οικογενειακή κατάσταση είναι ένας ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας κινδύνου καθώς τα ποσοστά αυτοκτονιών παντρεμένων ατόμων είναι σαφώς μικρότερα από άτομα που δεν έχουν παντρευτεί, είναι διαζευγμένοι ή χήροι. Η μοναξιά είναι πολύ συχνή σε άτομα που αυτοκτονούν ενώ και η επαγγελματική κατάσταση είναι μεγάλης σημασίας καθώς οι άνεργοι εμφανίζονται ως πιο πιθανοί να επιλέξουν το απονενοημένο διάβημα εν συγκρίσει με εργαζόμενους εντός ή εκτός σπιτιού. Ακόμη, παρόλο που χρειάζεται αρκετή έρευνα πάνω στο συγκεκριμένο κομμάτι, οι επιστήμονες και ειδικότερα οι άνδρες γιατροί εμφανίζουν δυσανάλογα υψηλά ποσοστά μεγαλύτερου κινδύνου αυτοκτονίας. Επιπλέον, η υγεία είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι καθως άτομα που αυτοκτονούν συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα υγειας ή/ και είναι ασθενείς χρόνιων ασθενειών. Σαφέστατα, πιο κριτικής σημασίας είναι η κατάσταση της ψυχικής υγείας του ατόμου καθώς είναι πολύ πιο πιθανή σε άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη, διαταραχές προσωπικότητας ή αντιμετωπίζουν προβλήματα εθισμού.

       Τέλος, η έλλειψη ελπίδας, η απόγνωση, μία διαπροσωπική απώλεια, στρεσογόνοι παράγοντες όπως μία αποβολή, μία μετακόμιση, μία αποτυχία αλλά και χρόνιες διαπροσωπικές συγκρούσεις συνδέονται με μεγαλύτερες πιθανότητες αυτοκτονίας. Ακόμη σχετικά με την αυτοκτονία, έχει διαμορφωθεί μία σειρά από μύθους που προκαλούν σύγχυση ακόμη και μεταξύ των ειδικών ψυχικής υγείας και καλό θα ήταν να διαλευκανθούν:

Μύθοι και Πραγματικότητα για την αυτοκτονία

1) Τα άτομα με τάσεις αυτοκτονίας είναι αποφασισμένα να πεθάνουν και έχουν το δικαίωμα να πεθάνουν. Στην πραγματικότητα, σχεδόν όλα τα άτομα είναι αμφιθυμικά για τον θάνατο καθώς μπορεί να θέλουν να πεθάνουν και την ίδια στιγμή να επιθυμούν κάποιος να έρθει να τους σώσει. Για πολλούς το γεγονός ότι ζητούν βοήθεια είναι αποτέλεσμα αυτής της αμφιθυμίας.

2) Από τη στιγμή που αποφασίζει κάποιος να πεθάνει, η αυτοκτονία είναι αναπόφευκτη.  Η ισχυρλη αυτοκαταστροφική ταση συνήθως υποχωρεί όταν το άτομο καταφέρει να επιλύσει ή να ξεπεράσει/αποδεχθεί τα προβλήματα που προκάλεσαν αυτή την προσωπική κρίση.

3) Τα άτομα που μιλούν για αυτοκτονία δεν είναι αυτά που πραγματικά την κάνουν. Στο 80% των περιπτώσεων που προχώρησαν σε αυτοκτονία υπήρχαν σαφείς προειδοποιήσεις της πρόθεσής τους ότι θα πεθάνουν.

4) Βελτίωση που ακολουθεί την κρίση αυτοκτονίας σημαίνει ότι ο κίνδυνος πέρασε. Αυτό είναι ένας μύθος που πρέπει να αποκατασταθεί στις συνειδήσεις όλων ώστε τα άτομα που χρειάζονται βοήθεια να την έχουν πιο αποτελεσματικά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αυτοκτονίες συμβαίνει τρεις περίπου μήνες ύστερα από μία οξεία κρίση καθώς τότε είναι πιο πιθανό το άτομο να έχει βρει κάποια αποθέματα ενέργειας και αποφασιστικότητας για να φέρει εις πέρας τις προθέσεις του. 

5) Η συζήτηση  των αυτοκτονικών σκέψεων και σχεδίων με τον ασθενή θα ενισχύσει περισσότερο τις ιδέες αυτές. Εάν η συζήτηση γίνει ανοιχτά, με προσοχή και ευαισθησία περισσότερο συχνά ανακουφίζει την κρίση παρά την επιδεινώνει.