Από το Παρίσι στη Χίο, εμπειρίες ζωής…

Νοέμβριος 2015, ένας μήνας γεμάτος από τις πιο δυνατές εμπειρίες που είχα στη ζωή μου. Πρώτος σταθμός Παρίσι. Από μικρή είχα όνειρο να επισκεφτώ την πανέμορφη αυτή ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, λίκνο των τεχνών και του πολιτισμού, και άλλα πολλά που σκεφτόμουν να κάνω και να δω. Τα εισιτήρια κλεισμένα από μέρες και το μόνο που έμενε ήταν η ανυπομονησία μέχρι να έρθει η μέρα αναχώρησης. Ή μάλλον όχι. Βράδυ της 13^ης Νοεμβρίου, μία Παρασκευή όπως όλες οι υπόλοιπες, όταν τυχαία πληροφορούμαι ότι κάτι άσχημο συμβαίνει στο Παρίσι. Οι  πληροφορίες συγκεχυμένες, μεγάλος ο αριθμός των νεκρών και τραυματιών, σε μία στιγμή που τουλάχιστον αρχικά κανείς δεν μπορούσε με σιγουριά να πει τι συνέβαινε.

 Όσο περνά η ώρα η εικόνα ολοκληρώνεται και περισσότερες λεπτομέρειες έρχονται στο φως. Το Παρίσι ζει ίσως μία από τις χειρότερες βραδιές του στη σύγχρονη ιστορία, όταν μία σειρά από τρομοκρατικές επιθέσεις λαμβάνουν χώρα σε διάφορα σημεία της πόλης, κυρίως μέρη που συχνάζουν νέοι, περιοχές που σφύζουν από ζωή και μία κατάσταση ομηρίας σε έναν από τους γνωστότερους καλλιτεχνικούς πολυχώρους. Η πόλη κηρύσσεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και όλοι μουδιασμένοι παρακολουθούμε τις εξελίξεις. Ασυναίσθητα στο μυαλό μου έρχονται εικόνες και συζητήσεις από ένα σεμινάριο που εγώ η ίδια είχα παρουσιάσει για την τρομοκρατία λίγες μέρες πριν, εστιάζοντας στο προφίλ της τρομοκρατίας με θρησκευτικό κίνητρο. Ταυτόχρονα, παρότι πολλά χιλιόμετρα μακριά, ένα συναίσθημα τρόμου με κατακλύζει. Τι να κάνω άραγε; Να ακυρώσω το ταξίδι μου ή να ταξιδέψω όπως είχα προγραμματίσει παρά τις εξελίξεις; Η κατάσταση όχι και τόσο άγνωστη  σε εμένα, καθώς το 2005 λίγες μόλις εβδομάδες μετά τα τρομοκρατικά χτυπήματα στο Λονδίνο μετακόμισα στο Reading για τις σπουδές μου. Ένα γνώριμο συναίσθημα ξυπνάει και θυμάμαι το πόσο άσχημο και ψυχοφθόρο είναι να ζεις σε μία πόλη που ζει υπό το καθεστώς τρομοκρατίας. Οι εσωτερικοί  διάλογοι έδιναν και έπαιρναν μέχρι να καταλήξω στην απόφαση να ταξιδέψω κανονικά, να μην αλλάξω τίποτα από αυτά που ήδη είχα σχεδιάσει και να φτάσω στο Παρίσι. Φυσικά, η κλειστή τηλεόραση ήταν συνειδητή επιλογή και η επικοινωνία με ανθρώπους που ζουν στο Παρίσι έπαιξαν το ρόλο τους.

Ναι σοκαρίστηκα. Όχι δεν είχα περάσει επιφανειακά τις καθημερινές επιθέσεις στη Συρία, την  Παλαιστίνη, τα πρώτα δείγματα που είχα ζήσει στην Κωνσταντινούπολη λίγους μήνες πριν. Ωστόσο, οι χειρότεροι φόβοι επιβεβαιώνονταν και τα τυφλά χτυπήματα στο Παρίσι επανέφεραν τις εικόνες που η Ευρώπη είχε ξαναζήσει την ίδια χρονιά στο Charlie. Η πρώτη εικόνα στο αεροδρόμιο ήδη σε ξενίζει όταν οι πρώτοι άνθρωποι που συναντάς σε γαλλικό έδαφος είναι στρατιώτες με το χέρι στη σκανδάλη αυτόματων όπλων. Οι Γάλλοι και οι άλλοι κάτοικοι του Παρισιού προωθούν συνεχώς την ιδέα, ότι πρέπει να συνεχίσουμε τη ζωή μας και δεν πρέπει να ζούμε στον τρόμο. Από την άλλη πλευρά, το κυρίαρχο συναίσθημα στην ατμόσφαιρα ήταν η καχυποψία. Καχυποψία για αυτόν που κάθεται δίπλα σου στο μετρό, καχυποψία για τη γυναίκα με τη μαντήλα που περνά δίπλα σου, ένα άτυπο πέπλο προστασίας που έκανε τις δύο πρώτες σειρές σε κάθε μαγαζί  να είναι άδειες. Παράλογες γενικεύσεις, λεπτομερής σχεδιασμός του καθημερινού προγράμματος και αποφυγή συγκεκριμένων χώρων και εκδηλώσεων ήταν πλέον κομμάτι της καθημερινότητας. Η πόλη αστυνομοκρατείται, ακούς συχνά πυκνά σειρήνες περιπολικών και εκτός από το στρατό, αστυνομικοί με πολιτικά είναι ακροβολισμένοι σε κάθε σημείο της πόλης. Τώρα που το παρατηρώ βλέπω ελάχιστους μουσουλμάνους να κυκλοφορούν, καθώς στον απόηχο κάθε χτυπήματος ο ρατσισμός κορυφώνεται. Ακόμη, θυμάμαι το συγκάτοικό μου από το Πακιστάν, όταν μετά τα τρομοκρατικά στο Λονδίνο, επέστρεφε σπίτι θλιμμένος, περιγράφοντας πώς το χρώμα του σε συνδυασμό με το σακίδιο που κουβαλούσε για το πανεπιστήμιο, κατέληγαν πάντα στο να κάθεται σε ένα άδειο τρένο στο μετρό. Θυμάμαι και εμένα να προσπαθώ αμήχανα να ελαφρύνω την εμπειρία του με όπλο το χιούμορ, ‘‘και δεν χαίρεσαι που σε ώρα αιχμής βρίσκεις θέση στο βαγόνι για να κάτσεις; Άστους να κυνηγάν φαντάσματα’’.

Με αφορμή το Παρίσι βέβαια, ο ρατσισμός δεν αφορά μόνο την εκεί μουσουλμανική κοινότητα αλλά παίρνει στο λαιμό της και χιλιάδες ταλαιπωρημένων ανθρώπων, προσφύγων και μεταναστών που θαλασσοπνίγονται κάθε μέρα στο Αιγαίο, προσπαθώντας να ξεφύγουν. Να ξεφύγουν από την πείνα, τον πόλεμο, την ανέχεια, αναζητώντας μία καλύτερη ζωή για εκείνους και τα παιδιά. Κυρίως τα παιδιά. Ήδη από το Παρίσι το κλίμα ήταν φορτισμένο και η Ελλάδα για ακόμη μία φορά στο προσκήνιο, «από εκεί περνάνε οι τζιχαντιστές», «φάε τώρα αλληλεγγύη  στους πρόσφυγες» και οι θεωρίες συνομωσίας να δίνουν και να παίρνουν, γεμίζοντας τους  θιασώτες τους με ρίγη περηφάνιας που δεν «μάσησαν στο παραμύθι της προσφυγιάς».

Αφήνω το Παρίσι με γλυκόπικρη γεύση, καταγράφοντας μία από τις πιο δυνατές εμπειρίες της μέχρι τώρα ζωής μου. Η συγκυρία όμως έκανε αυτή την εμπειρία ακόμη πιο δυνατή. Δύο μέρες ακριβώς από την επιστροφή μου από το Παρίσι, ετοιμάζω ξανά βαλίτσες για τη Χίο αυτή τη φορά. Ένα επίσης προγραμματισμένο, αμιγώς επαγγελματικό ταξίδι για ένα σεμινάριο εκπαίδευσης από τα πολλά που έχουμε κάνει με την Α21. Το θέμα που καλύπτω αφορά την ταυτοποίηση θυμάτων εμπορίας ανθρώπων και κάποιες βασικές οδηγίες διεξαγωγής συνέντευξης με ένα πιθανό ή ταυτοποιημένο θύμα. Το κοινό της εκπαίδευσης αστυνομικοί και λιμενικοί που έχουν έρθει για να επιμορφωθούν σχετικά. Η συζήτηση φτάνει στο φλέγον για την περιοχή ζήτημα, το προσφυγικό, για να συζητήσουμε πλέον το πώς η ευάλωτη θέση των προσφύγων αλλά και το καθημερινό κύμα ανθρώπων που δέχεται το νησί, είναι μία πολύ ελκυστική «αγορά» σύγχρονων σκλάβων στους οποίους τάζουν μία ήσυχη και όμορφη ζωή στην Ευρώπη. Το σεμινάριο τελειώνει την προκαθορισμένη ώρα, αλλά μέσα μου υπάρχει μεγάλη επιθυμία να δω από κοντά την πραγματικότητα, να δω τι συμβαίνει στα κέντρα καταγραφής, τι ζουν οι κάτοικοι και πώς ανταποκρίνονται οι αρχές εκεί.

Πρόθυμα ένας αστυνομικός με μεταφέρει σε ένα από τα σημεία καταγραφής των προσφύγων. Φτάνουμε σε ένα σημείο όχι πολύ μακριά από το κέντρο της πόλης, μοιάζει με εγκαταλειμμένο εργοστάσιο, αποθήκη, κάτι τέτοιο. Στην είσοδο αντικρίζω δύο χημικές τουαλέτες, στις ανδρικές υπήρχαν κολλημένα δύο μπλε τριαντάφυλλα, στις γυναικείες ροζ τριαντάφυλλα. Προχωρώ πιο μέσα και γνωρίζω αρχικά τους εθελοντές και εργαζομένους εκεί, ήρωες όπως τους αποκαλώ εγώ. Μεταφραστές, μέλη οργανώσεων και φορέων που προσπαθούν να κάνουν πιο ομαλή και γρήγορη  την διαδικασία καταγραφής. Τριγύρω έχουν στηθεί πρόχειρα γραφεία με υπολογιστές, όπου γίνεται η καταγραφή, ενώ στο χώρο χωρισμένοι σε ομάδες πρόσφυγες περιμένουν τη σειρά τους. Νιώθω ένα μεγάλο βάρος στο στήθος, όταν κοιτάζω όπου φτάνει το μάτι μου και βλέπω άνδρες, γυναίκες, παιδιά, βρέφη και ηλικιωμένους, παγωμένους από το ταξίδι, κουρασμένους αλλά και κάποιους χαμογελαστούς, χαρούμενους που τα κατάφεραν και βρίσκονται σε «ευρωπαϊκό» έδαφος. Οι ίδιοι βλέποντάς με να μιλάω με τους εκεί υπευθύνους και κρίνοντας από την «επίσημη περιβολή» μου, θεωρούν πως κάτι πρέπει να είμαι σημαντικό και με καρφώνουν με τα μάτια τους, κάποιοι παίρνουν το θάρρος και ρωτούν για το μετά, για το τι πρέπει να κάνουν για να ζητήσουν πολιτικό άσυλο, για το τι τους περιμένει μετά, τι γίνεται στην Ειδομένη. Το βάρος στο στήθος μου ακόμη μεγαλύτερο, το κυρίαρχο συναίσθημα, ο πόνος. Πόσο πόνο χωράει μία αίθουσα; Φανταστείτε και πολλαπλασιάστε επί εκατό. Σφίξιμο, βάρος, πόνος και ντροπή. Ένιωσα ντροπή μόνο που ζω σε μία εποχή τόσο «προηγμένη» και συνάμα τόσο πρωτόγονη, όπου ακόμη άνθρωποι τρέχουν κυνηγημένοι από βομβαρδισμούς, βαλλόμενοι από εκατό πλευρές, για να συνεχίσουν ακόμη και διωγμένοι να είναι «ανεπιθύμητοι», πιθανοί βασανιστές, τζιχαντιστές και τυφλωμένοι εξτρεμιστές.

Από το Παρίσι στη Χίο λοιπόν, δύο σταθμοί ζωής, άπειρες εικόνες και συναισθήματα και πολλές σκέψεις. Μην βάζετε την ανθρώπινη ζωή στη ζυγαριά, λύπη και θρήνος για κάθε άνθρωπο που χάνει βίαια την ζωή του, απέραντος πόνος σε Δύση και Ανατολή, με την βοήθεια και την αλληλεγγύη ένα μικρό βάλσαμο. Και το καλύτερο «καθαριστικό». Να καθαρίσουμε τις συνειδήσεις μας, τα όνειρά μας, το βλέμμα μας. Εκείνο το ολοκάθαρο βλέμμα ενός παιδιού που με κάρφωσε, εκτοξεύοντας χιλιάδες ερωτηματικά βέλη που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Θα με κάνει να μην ξεχάσω ποτέ το άνθρωπος για τον άνθρωπο, πέρα από σύνορα, από χώρες και θρησκείες.

ΥΓ: Η ζωή είναι εκεί έξω, όχι στις οθόνες.

Μπροστά στα μάτια μου!

              

               Έρευνες επί ερευνών έχουν αφιερωθεί στον τρόπο που οι αλλαγές στο περιβάλλον μπορούν να επηρεάσουν τα συναισθήματα, την δράση και τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Ωραία μέχρι εδώ. Νομίζετε όμως ότι όντως καταλαβαίνετε τις αλλαγές γύρω σας; Μάλλον τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά από αυτό που πιστεύετε για τον εαυτό σας και τους γύρω σας.

               Ας γίνω πιο συγκεκριμένη λοιπόν, αναφερόμενη σε μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1998 από φοιτητές των Πανεπιστημίων του Χάρβαρντ και του Κεντ, οι οποίοι ‘’χρησιμοποίησαν’’  έναν αριθμό απλών περαστικών για να αποδείξουν την αρχική τους υπόθεση, ότι δηλαδή οι άνθρωποι δεν μπορούν να αντιληφθούν άμεσα αλλαγές στο πολύ κοντινό τους περιβάλλον ακόμη και αν αυτές είναι οφθαλμοφανείς όταν απομακρυνθούν από αυτό είτε τοπικά είτε χρονικά. Στο πείραμα, ένας ηθοποιός σταματάει έναν περαστικό για να ζητήσει οδηγίες σχετικά με ένα αξιοθέατο. Ενώ ο πεζός δίνει οδηγίες στον ηθοποιό, δύο εργάτες κουβαλώντας μία πόρτα περνούν ανάμεσά τους και τους διακόπτουν, μπλοκάροντας εντελώς την οπτική επαφή των δύο για κάποια δευτερόλεπτα. Στην διάρκεια αυτής της διακοπής ένας άλλος ηθοποιός αντικαθιστά τον πρώτο και συνεχίζει σαν να μη συμβαίνει τίποτα να δέχεται τις οδηγίες από τον περαστικό. Μάλιστα, ο δεύτερος ηθοποιός διαφέρει σημαντικά από τον πρώτο στα μαλλιά, το ύψος, την σωματοδομή, την φωνή και την ηλικία.

               Μπορεί να μοιάζει υπερβολικό αλλά περίπου οι μισοί συμμετέχοντες δεν αντελήφθησαν ούτε στο ελάχιστο την αντικατάσταση του ενός ηθοποιού από τον άλλον, αποτελώντας έτσι την βάση έρευνας του φαινομένου ‘‘change blindness’’. Το συγκεκριμένο φαινόμενο μας δείχνει με τον πλέον γλαφυρό τρόπο το πόσο επιλεκτικοί είμαστε στις πληροφορίες και τα ερεθίσματα τα οποία αντιλαμβανόμαστε από το περιβάλλον μας αλλά και το πόσο έντονα επηρεαζόμαστε από τις πρότερες μνήμες μας αλλά και τα συγκεκριμένα και ελάχιστα ευέλικτα πλαίσια αναγνώρισης που κατέχουμε για να οριοθετήσουμε τον κόσμο μας αλλά και τις πληροφορίες που δεχόμαστε.

Εσείς πόσο συχνά πλένετε τα χέρια σας;

            

              Στο έργο Μάκβεθ του Σαίξπηρ, η ομώνυμη Λαίδη σχεδιάζοντας το φόνο του Ντάνκαν, νιώθει συνεχώς την ανάγκη να ξεπλένει τα χέρια της, σκεπτόμενη ότι αυτά πρόκειται να λερωθούν με το αίμα του. Περίπου τέσσερις αιώνες μετά το ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου, ψυχολόγοι από όλο τον κόσμο ερευνούν το συγκεκριμένο φαινόμενο και επιβεβαιώνουν την άποψη πως η ψυχική και η σωματική καθαρότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες για το μέσο άνθρωπο.

          
                Καταρχήν, η σύνδεσης της ψυχικής με τη σωματική καθαρότητα είναι συνδεδεμένες και σε πολλές θρησκείες, όταν για παράδειγμα μέσα από τη βάφτιση Χριστιανοί και Σιιίτες ξεπλένουν τις αμαρτίες τους. Παράλληλα, και στην καθημερινή μας γλώσσα συχνά χρησιμοποιούμε την έκφραση ‘‘καθαρή συνείδηση’’ ή αντίστοιχα ‘‘βρώμικο μυαλό’’, συνδέοντας έτσι την καθαρότητα με την ψυχική αγνότητα.

           
                Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τους Zhong και Liljenquist, στην οποία ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να να θυμηθούν μία έντονα καλή ή κακή πράξη που έχει σημαδέψει το παρελθόν τους, ενώ στη συνέχεια τους δόθηκε να συμπληρώσουν κάποια γράμματα που έλειπαν από τις παρακάτω λέξεις: W_ _ H, SH_ _ER  και S _ _P. Τα αποτελέσματα της έρευνας κατέδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που είχαν θυμηθεί άσχημες πράξεις του παρελθόντος 60% συμπλήρωναν τις παραπάνω λέξεις με γράμματα που σχημάτιζαν λέξεις σχετικές με την καθαριότητα όπως WASH, SHOWER, SOAP. Αντίθετα, οι συμμετέχοντες που είχαν ανασύρει από τη μνήμη τους θετικές εικόνες πιο συχνά σχημάτιζαν τις λέξεις WISH, SHAKER, STEP.

           
                Επίσης, άλλες σχετικές έρευνες υποστηρίζουν ότι οι παίκτες (και κυρίως οι νέοι παίκτες) βίαιων βιντεοπαιχνιδιών που περιλαμβάνουν αίμα και βία τείνουν να πλένουν περισσότερο συχνά τα χέρια τους εν συγκρίσει με παίκτες βιντεοπαιχνιδιών που δεν έχουν σχετικό περιεχόμενο.

            Φυσικά, το συγκεκριμένο φαινόμενο βρίσκεται ακόμη υπό διερεύνηση καθώς πρέπει να εξετασθεί η επίδραση που πιθανόν έχουν και άλλοι παράγοντες στην εμφάνιση αυτού του φαινομένου. Είναι όμως αρκετά ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς για τον εαυτό του πόσο ο ίδιος συνδέει συνειδητά ή ασυνείδητα την ψυχική με τη σωματική καθαρότητα. Εσείς πόσο συχνά πλένετε τα χέρια σας;

Μιλώντας για τον θάνατο

                   

                 

Στην Μ. Βρετανία άλλη μία εκπαιδευτική καινοτομία έρχεται να φέρει στην επιφάνεια ένα ζήτημα ταμπού για εκατομμύρια ανθρώπων και ιδιαιτέρως γονιών στον κόσμο. Πιο συγκεκριμένα, ένα πιλοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα άρχισε να εφαρμόζεται στην ευρύτερη περιοχή της Μ. Βρετανίας όπου παιδιά δημοτικού και γυμνασίου θα έχουν την δυνατότητα να μιλήσουν στα πλαίσια συγκεκριμένου μαθήματος για θέματα και απορίες που έχουν σχετικά με τον θάνατο και το πένθος.
                  Αρκετοί γονείς αναρωτιούνται όταν έρθει μία τέτοια άβολη ώρα για το αν θα πρέπει να μιλήσουν στο παιδί τους για το θάνατο, για το αν πρέπει το παιδί να παραστεί σε κηδεία, για το πώς αναμένεται να θρηνήσει το παιδί και αν τραυματίζεται μέσα από τέτοιες συζητήσεις και διαδικασίες. Δυστυχώς η συνήθης πρακτική των περισσοτέρων γονιών είναι αυτή που δεν συνίσταται από την πλειοψηφία των ψυχολόγων οι οποίοι είναι πολύ ξεκάθαροι για το πώς χειριζόμαστε αποτελεσματικά τέτοια ζητήματα με το παιδί μας.
                  Γενικά, είναι καλό να έχουμε στο μυαλό μας πως τα παιδιά μπορεί να έχουν έναν δικό τους τρόπο σκέψης αλλά καταλαβαίνουν και ψυχανεμίζονται όταν συμβαίνει κάτι στην οικογένεια, εάν αυτό είναι καλό ή κακό και πώς επηρεάζονται από αυτό οι γονείς. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, το να αποκρύπτουμε σοβαρά γεγονότα από το παιδί δεν είναι προστατευτικό, αντίθετα είναι ιδιαίτερα στρεσογόνο για το παιδί, το οποίο μέσα από τις δικές του σκέψεις και αναπαραστάσεις προσπαθεί να εξηγήσει το τι άλλαξε στην οικογένειά του.
                Όταν λοιπόν πεθάνει ένα πρόσωπο της οικογένειας ή του στενού περιβάλλοντος αυτής, το κοινοποιούμε στο παιδί, αναφέροντας τις λέξεις που και εμείς χρησιμοποιούμε, ''πέθανε'', ''σκοτώθηκε'', ''έχασε τη ζωή του'' αντί του ''έφυγε'', ''πήγε ένα μακρύ ταξίδι'' κλπ. Βοηθάμε το παιδί μέσα από τέτοιες λέξεις να αναρωτηθεί για τη λειτουργία και την φύση του θανάτου την οποία πρέπει να του εξηγήσουμε στα πλαίσια του κύκλου της ζωής, χρησιμοποιώντας και παραδείγματα από την φύση και τον κόσμο των ζώων. Εάν αναφέρουμε ότι απλά ο παππούς έφυγε καλλιεργούμε στο παιδί ανασφάλεια για το άγχος της εγκατάλειψης από τους οικείους του ενώ αντίστοιχα εάν απαντήσουμε απλά ότι η γιαγιά πέθανε γιατί ήταν άρρωστη αμέσως το παιδί ταυτίζει την αρρώστια με τον θάνατο και κάθε φορά που κάποιος είναι άρρωστος θα νομίζει ότι θα πεθάνει.
               Όσον αφορά την κηδεία του αγαπημένου προσώπου, καλό είναι τα παιδιά να παρίστανται σε αυτή μετά τα 6 χρόνια και αφού τα ίδια εκφράσουν την επιθυμία να βρίσκονται σε αυτήν (όπερ σημαίνει ότι πρέπει να τα ρωτήσουμε για το τι θέλουν) αφού τους εξηγήσουμε το τι ακριβώς γίνεται σε μία κηδεία (εδώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το παράδειγμα των ελεφάντων, οι οποίοι σε κύκλο αποχαιρετούν το μέλος της αγέλης που πέθανε).
              Τέλος, στο θέμα του πένθους, σε καμία περίπτωση ακόμη και αν πρόκειται για παιδιά στην εφηβεία δεν καταπιέζουμε το παιδί ως προς τον τρόπο που θα πενθήσει τον αποθανόντα, με το φόβο του σχολιασμού από τους συγγενείς. Για κάποια παιδιά ή και εφήβους ακόμη και η ιδέα του συνεχούς ντυσίματος στα μαύρα μπορεί να προκαλεί άγχος και μελαγχολία (οπότε και εσείς ως γονείς δείτε το σχετικό θέμα με τα ρούχα) οπότε δεν πιέζουμε για κανένα λόγο το παιδί μας προς αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, ένα παιδί μπορεί να κλάψει και να στεναχωριέται αλλά το επόμενο μισάωρο να θέλει να παίξει με τους φίλους του, μην το κατακρίνετε, μην το καταπιέζετε, σκεφτείτε ότι γενικότερα ο κάθε άνθρωπος έχει τον δικό του τρόπο, ρυθμό και έκφραση του θρήνου και του πένθους. Μην ξεχνάτε ότι ο θάνατος είναι στη ζωή μας και για να μπορέσουμε να συμφιλιωθούμε μαζί του (όσο αυτό είναι δυνατό) δεν πρέπει να προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχει.

Τι άραγε μπορούμε να δούμε σε αυτό το βίντεο;

Τι άραγε μπορούμε να δούμε σε αυτό το βίντεο;

Σάλος έχει προκληθεί τις τελευταίες μέρες από την κυκλοφορία του περιβόητου βίντεο της εν ψυχρώ δολοφονίας των δύο μελών της Χρυσής Αυγής. Δικός μου σκοπός δεν είναι ούτε να τοποθετηθώ πολιτικά επί του ζητήματος ούτε και να σχολιάσω την κυκλοφορία του βίντεο στα ΜΜΕ ή τυχόν σκοπιμότητες που αυτή εξυπηρετεί. Ωστόσο, η εξειδίκευσή μου στο συγκεκριμένο πεδίο έστω και μέσα από την ευρεία κυκλοφορία ενός τέτοιου υλικού με έβαλε στην διαδικασία να αναλύσω κάποια από τα βασικά σημεία του εγκλήματος ακόμη και αν αυτό δεν γίνεται σε αυτό το κράτος από κάποιον επίσημο φορέα ή κάτω από συγκεκριμένα πρωτόκολλα που ακολουθούν τα εξελιγμένα κράτη, αλλά στα πάνελ της τηλεόρασης.

Αρχικά, πρέπει να τονίσουμε ότι τα ποσοστά δολοφονιών ως συγκεκριμένη μορφή εγκλήματος είναι από τα πιο χαμηλά τόσο στη χώρα μας όσο και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Ο ενδεδειγμένος τρόπος προσέγγισης μίας δολοφονίας προτάσσει αρχικά να προσεγγιστεί ο χώρος και η ανάλυση οποιουδήποτε υλικού χωρίς προδιαγεγραμμένες αντιλήψεις και καταγεγραμμένα κίνητρα τα οποία, ακόμη και αν υπάρχουν κάποιες προφανείς προτάσεις, πρέπει να θεωρούνται άγνωστα μέχρι να ολοκληρωθεί η έρευνα.

 Η σχετική βιβλιογραφία καταδεικνύει ότι συνήθως οι θύτες ενός τέτοιου εγκλήματος είναι κατά πλειοψηφία νέοι άνδρες ενώ γενικά υπάρχουν τρεις τύποι δολοφόνων. Υπάρχουν λοιπόν οι κατά συνθήκη δολοφόνοι (situational murderers), τα άτομα που δολοφονούν ως αντίδραση σε ένα είδος ακραίου συναισθήματος (emotionally reactive homocides) και οι μηδενιστές δολοφόνοι (nihilistic homocides). Οι πρώτες δύο κατηγορίες θεωρώ ότι είναι εύκολα κατανοήσιμες αλλά η τρίτη είναι η πιο σπάνια αλλά και κοντινή στο συγκεκριμένο περιστατικό κατηγορία.

Οι μηδενιστές δολοφόνοι είναι άτομα τα οποία παρουσιάζουν υψηλά επίπεδα ψυχοπάθειας και σαδιστικών συμπεριφορών. Η ψυχοπάθεια αντανακλάται κυρίως στην παντελή έλλειψη συναισθημάτων που όλοι οι άνθρωποι σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό κατέχουν όπως η συμπόνοια, ο πόνος και η λύπη, στην εκμετάλλευση (με πολλούς τρόπους) των άλλων προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος που οι ίδιοι έχουν θέσει αλλά και μία αίσθηση μεγαλείου, θεωρώντας πως όλοι οι υπόλοιποι είναι σημαντικά υποδεέστεροι σε σύγκριση με τους ίδιους.

Ακόμη, ο τρόπος εκτέλεσης της δολοφονίας, η επιλογή του όπλου, των θυμάτων, του χρόνου δράσης, του τόπου δράσης και της απόστασης από το θύμα είναι μεταβλητές που δίνουν περισσότερα στοιχεία για το προφίλ του δράστη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το όπλο που επιλέχθηκε δείχνει την αποφασιστικότητα του δράστη για να υπάρξουν νεκροί, όπως άλλωστε φαίνεται και από την επιλογή των σημείων βολής που συνδέονται με ακαριαίο θάνατο (κεφάλι και στήθος). Άλλωστε η επιθυμία να υπάρξουν νεκροί φαίνεται και από τις ‘‘χαριστικές  βολές’’ που ο δολοφόνος φαίνεται να δίνει στα θύματα.

Επίσης, η απόσταση από τα θύματα είναι μία πολύ σημαντική μεταβλητή. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση από το θύμα τόσο μεγαλύτερη είναι και συναισθηματική απόσταση από αυτόν/αυτήν, δεν υπάρχει βλεμματική/προσωπική επαφή αλλά ούτε και επίδραση από τις αντιδράσεις του θύματος που μπροστά στο φόβο του θανάτου μπορούν να εξάρουν και το συναίσθημα του θύτη ή να βλάψουν την αποφασιστικότητά  του. Άρα, είτε υπάρχει εντελώς επίπεδο συναίσθημα (δείγμα ψυχοπάθειας) ή φαίνεται πως η συγκεκριμένη διαδικασία είναι κάτι το οποίο προφανώς το άτομο έχει ξανακάνει στο παρελθόν οπότε και είναι σίγουρος ότι δεν θα επηρεαστεί από άλλους παράγοντες. Φυσικά, η κοντινή απόσταση είναι και μία δικλείδα ασφαλείας της ‘‘επιτυχίας’’ του χτυπήματος.

Επιπρόσθετα, ο χρόνος δράσης αλλά και ο τόπος δράσης καταδεικνύουν επιθυμία πλήρους απαξίωσης και ταπείνωσης του συστήματος αλλά και πρόκλησης εντυπωσιασμού καθώς πρόκειται για ώρα αιχμής, σε μία ημέρα που αποτελεί για πολλούς το τέλος της εργάσιμης εβδομάδας (αυξημένη κίνηση), σε ένα κεντρικό σημείο της πρωτεύουσας.

Αναφορικά με  την επιλογή των θυμάτων η οποία θεωρείται τυχαία (με κριτήριο αποκλειστικά την προσωπική τους ταυτότητα-πέρα από την εμπλοκή σε συγκεκριμένο πολιτικό χώρο) φαίνεται πως αποτελεί την έναρξη μίας νέας εποχής για την τρομοκρατία στην Ελλάδα- εάν τελικά υπάρχει σύνδεση με αυτήν-. Αυτό προκύπτει από την εξέταση προηγούμενων σχετικών χτυπημάτων, όπου όταν οι στόχοι ήταν συγκεκριμένοι αφορούσαν πρόσωπα-ορόσημα του συστήματος ενώ στις υπόλοιπες περιπτώσεις μιλάμε για εξ’ αποστάσεως χτυπήματα που στην πλειοψηφία τους συνέβαιναν σε σημεία τόπου και χρόνου όπου υπήρχαν σημαντικά χαμηλές πιθανότητες για  ανθρώπινες απώλειες.

Τέλος, τα άτομα τα οποία ανήκουν στη συγκεκριμένη κατηγορία δολοφόνων έχουν στην συντριπτική τους πλειοψηφία επιδείξει αντικοινωνική συμπεριφορά από πολύ μικρή ηλικία επομένως είναι πολύ πιθανόν να έχουν σχετικές ή άλλες καταδίκες στο παρελθόν. Ακόμη είναι σημαντικό να τονισθεί πως η εξέταση μαρτύρων σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική καθώς η μνήμη ανάκλησης συγκεκριμένων γεγονότων φθίνει με την πάροδο του χρόνου, επηρεάζεται σημαντικά από άλλα ερεθίσματα (θεωρίες και απόψεις, ρεπορτάζ των ΜΜΕ) και είναι λιγότερο αληθής όταν υπάρχει όπλο καθώς ο άνθρωπος σε τέτοια εγκλήματα τείνει να εστιάζει στο όπλο του εγκλήματος και όχι στα χαρακτηριστικά του δράστη.

Μία τέτοια επιφανειακή όπως θεωρώ αλλά πιο ουσιαστική από τις τηλεοπτικές ανάλυση πρέπει να πραγματοποιείται σε κατάλληλους χώρους, με συγκεκριμένες μεθόδους και από εξειδικευμένους ανθρώπους που θα έχουν κάτι ουσιαστικό να προσδώσουν, εκτός από το σοκ που νιώθει ο μέσος άνθρωπος μπροστά στη θέα μίας εκτέλεσης ή την ενεργοποίηση της φαντασίας και της δράσης άλλων διεστραμμένων ατόμων.

Πώς να προστατεύσω το παιδί μου από την κακοποίηση και ασέλγεια;

                   

   

                  Με αφορμή το τελευταίο περιστατικό ασέλγειας και αποπλάνησης ανηλίκου και μετά από ερωτήσεις από πολλούς γονείς για το πώς οι ίδιοι μπορούν να προστατεύσουν τα παιδιά τους από τέτοιες καταστάσεις και κινδύνους αποφάσισα να βοηθήσω με κάποιες απλές πληροφορίες και συμβουλές.

                       Καταρχήν σημαντικός παράγοντας είναι ήδη από τη νηπιακή ηλικία να κάνετε με τα παιδιά μία κουβέντα, απλή και κατανοητή αναφορικά με το σώμα τους και την αυτοδιάθεσή τους. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως πρέπει οι γονείς ήδη από αυτή την ηλικία να ενημερώσουν τα παιδιά τους για τον έλεγχο που έχουν τα ίδια για το σώμα τους αλλά και για την εμπιστοσύνη που δεν πρέπει να δείχνουν σε κανέναν άλλον εκτός από τους γονείς τους. Έτσι λοιπόν, μαθαίνουμε στο παιδί πως κανένας δεν έχει το δικαίωμα να τα αγγίζει και να τα χαιδεύει (ιδιαίτερα στα γεννητικά τους όργανα και σε ευαίσθητες περιοχές) εκτός από τους γονείς τους. Ταυτόχρονα, ακόμη και αν κάποιος μένει μόνο στα λόγια και τους δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας δεν πρέπει να αφήνονται αλλά να ενημερώνουν τους γονείς τους. Είτε αυτός είναι ο δάσκαλος, ο προπονητής ή κάποιος που παρουσιάζεται ως αστυνομικός.

                   Δυστυχώς αυτές οι συζητήσεις και οι παρατηρήσεις δεν έχουν πάντα αποτέλεσμα και τα παιδιά πέφτουν θύματα ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου εμπλέκεται με κάποιο τρόπο ο νόμος (π.χ. κάποιος αστυνομικός ή άλλο όργανο εξουσίας) ή όταν ο θύτης είναι κάποιος οικείος. Ταυτόχρονα λοιπόν με τη συζήτηση περί αυτοδιάθεσης και ελέγχου του σώματος πρέπει να καλλιεργήσουμε μία αίσθηση εμπιστοσύνης στα παιδιά, ότι ακριβώς μπορούν να εκμυστηρευτούν στους γονείς τους τα πάντα, ακόμη και κάθε μύχια και κρυφή τους σκέψη ή φόβο. Έτσι είναι λιγότερο πιθανό να πιάσουν τόπο ο εκφοβισμός και οι απειλές που συχνά χρησιμοποιούν οι ασελγοί ή θύτες υποστηρίζοντας πως αν το πουν σε κανέναν θα τα σκοτώσουν, ότι δεν θα τους αγαπάει κανείς και ότι οι γονείς τους θα τους απορρίψουν.

                Σε περίπτωση πάλι που το παιδί έχει καταληφθεί από φόβο και δεν μιλάει υπάρχουν και πάλι κάποια σημάδια τα οποία οι γονείς πρέπει να προσέχουν. Για παράδειγμα, διαταραχές στη συμπεριφορά του παιδιού, στον ύπνο, επανεμφάνιση της νυχτερινής ενούρησης και φοβίες για μέρη και αντικείμενα τα οποία δεν είχαν πρέπει να μας υποψιάζουν. Ακόμη, πιθανόν τα παιδιά που έχουν πέσει θύμα ασέλγειας να χρησιμοποιούν σεξουαλικές λέξεις και υπονοούμενα που δεν χρησιμοποιούσαν (όχι γνωρίζοντας απαραίτητα το πραγματικό τους νόημα), να υπερασχολούνται με τα γεννητικά τους όργανα,  να φοβούνται μπροστά στην παρουσία ενηλίκων και να εκδηλώνουν ένα έντονο άγχος αποχωρισμού.

               Τέλος, ακόμη και αν φαίνεται περίεργο, οι άνθρωποι που κακοποιούν σεξουαλικά τα παιδιά δεν είναι απαραίτητα οι ''ανώμαλοι'' που κρύβονται στους θάμνους και στα παρκάκια. Μπορεί να είναι ο γείτονας, ο συνάδερφος, ο προπονητής ή ο δάσκαλος του παιδιού. Είναι άνθρωποι που συναναστρέφονται με παιδιά, απασχολούνται σε σχετικά επαγγέλματα και δραστηριότητες. Πρέπει να μας κάνει εντύπωση εάν κάποιος συχνά ζητά να απομονώνει το παιδί με διάφορες προφάσεις (να πάμε να του πάρω ένα παγωτό), εάν δεν έχει τόσο καλές σχέσεις με τους ενήλικες και φαίνεται ότι συνεννοείται πολύ καλά μόνο με παιδιά και στις περιπτώσεις μονογονεϊκών οικογενειών όταν ο σύντροφος δίνει περισσότερη προσοχή και σημασία στα παιδιά παρά στο/στη σύντροφό του.

Οι ετικέτες στη ζωή μας

                Από πολύ μικρή ηλικία, από τις πρώτες νοητικές εργασίες που μαθαίνει να κάνει ένα παιδί είναι να χωρίζει τον κόσμο σε κατηγορίες για να τον απλοποιεί, για να οριοθετεί τη γνώση του. Έτσι σταδιακά μαθαίνουμε να δημιουργούμε γενικές κατηγορίες για τα αντικείμενα, για τα ζώα, για το περιβάλλον μας, που αποτελούνται από πολλές υποκατηγορίες. Πάρτε για παράδειγμα τα ζώα, είναι μία γενική κατηγορία, αποτελείται όμως από μία σειρά από υποκατηγορίες, τα θηλαστικά, τα πτηνά, τα ερπετά και αυτές με τη σειρά τους αποτελούνται από άλλες πιο στενές και συγκεκριμένες υποκατηγορίες.

              Αυτή όμως η ανθρώπινη τάση δεν περιορίζεται στα αντικείμενα και την εξήγηση του περιβάλλοντος του ατόμου, καθώς ο άνθρωπος τείνει να τοποθετεί τους συνανθρώπους του σε μεγάλες και μικρότερες κατηγορίες δίνοντάς τους ταμπέλες, για να απλοποιήσει την ίδια του την ύπαρξη. Οι ντόπιοι, οι μετανάστες, οι έγχρωμοι, οι ομοφυλόφιλοι, καθένας μας έχει μία ευρεία γκάμα από ετικέτες για να αποδώσει στον διπλανό του. Πολλές φορές, αυτές οι ταμπέλες αφορούν χαρακτηριστικά, προτιμήσεις και ιδεολογίες και είναι τόσο ισχυρές που είναι πιθανόν να αντικαταστήσουν το όνομα του ατόμου.

             Η εμπειρία των ετικετών ξεκινά ήδη από τη σχολική ζωή, από τα απλά παρατσούκλια που κάποιοι κουβαλούν για ολόκληρη την ζωή τους. Δυστυχώς όμως η συνήθεια αυτή δεν περιορίζεται στη σχολική ζωή, ακόμη και όταν ο άνθρωπος ενηλικιώνεται δρα με τον ίδιο τρόπο προσπαθώντας να εξηγήσει τον πολύπλοκο κόσμο του αποδίδοντας μονοδιάστατες ιδιότητες και χαρακτηριστικά σε όλους τους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρέφεται. Ποιος είναι όμως ο κίνδυνος που αυτές οι ετικέτες κουβαλούν μαζί τους;

           Πρέπει να γίνει κατανοητό πως η ίδια η διαδικασία της κατηγοριοποίησης αποτελεί την βάση των απόψεων μας και των στερεοτύπων ή προκαταλήψεων που εμείς κατέχουμε. Ας πάρουμε το παράδειγμα του ομοφυλόφιλου άνδρα, όταν χρησιμοποιούμε την ετικέτα του ομοφυλόφιλου για να χαρακτηρίσουμε έναν άνδρα που γνωρίζουμε, αυτή η ταυτότητα μπορεί να συνοδεύεται από μία σειρά  αρνητικών χαρακτηριστικών που δεν αποδεικνύονται για όλες τις περιπτώσεις αλλά υιοθετούνται ελέω της γενίκευσης των κατηγοριών μας. Η ' αθώα' λοιπόν ετικέτα του ομοφυλόφιλου μπορεί να ταυτίζεται με την έλλειψη τιμής, την ανωμαλία, την ελαφρότητα, την προβληματική συμπεριφορά, τη σεξουαλική ανωριμότητα όπως  εκφράζεται μέσα από σύντομες και εφήμερες σχέσεις. Σίγουρα μας είναι πιο εύκολο να στενέψουμε τα όρια της κατηγορίας του ομοφυλόφιλου αλλά ταυτόχρονα βυθιζόμαστε σε μία δίνη αναπαραγωγής στερεοτύπων που οδηγούν σε αντίστοιχες συμπεριφορές αποδοχής ή αποκλεισμού (άλλωστε τα στερεότυπα μπορεί να είναι και θετικά, π.χ. οι Γερμανοί είναι εργατικοί).

           Εν κατακλείδι, καλό είναι να κατηγοριοποιούμε τη γνώση μας, τη μνήμη μας και τις πληροφορίες από τις οποίες κατακλυζόμαστε καθημερινά. Μην πέφτετε όμως στην παγίδα να δίνετε συνεχώς ετικέτες στον εαυτό σας και τους άλλους, τοποθετώντας τους σαν ένα κομμάτι του σωρού μίας κατηγορίας. Η ανθρώπινη υπόσταση είναι πολυδιάστατη και δεν μπορεί να περιοριστεί στα όρια μίας ταμπέλας, ακόμη και οι μουστάρδες στο ράφι ενός σούπερ μάρκετ έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, γιατί όλοι οι τοξικομανείς να είναι ίδιοι;

Το σύνδρομο mobbing στη Μνημονιακή Ελλάδα

         

     Ο όρος mobbing προέρχεται από την αγγλική λέξη mob που σημαίνει επιτίθεμαι, περικυκλώνω, ενοχλώ και χρησιμοποιείται πλέον από τους κοινωνικούς επιστήμονες και ψυχολόγους για να περιγράψει μία συστηματική στρατηγική εκμετάλλευσης, περιθωριοποίησης και ψυχολογικής επίθεσης στο εργασιακό περιβάλλον κυρίως από ανωτέρους αλλά και από συναδέρφους κάτω από το πέπλο του ανταγωνισμού. Σαν όρος βέβαια έχει κάνει την εμφάνισή του ήδη από το 1900 από τον ηθολόγο Lorenz, ο οποίος τον χρησιμοποίησε για να περιγράψει την τάση των ισχυρών μελών μίας αγέλης να περιθωριοποιούν, κακοποιούν ακόμη και να σκοτώνουν τα αδύναμα μέλη της ομάδας.

      Τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα μετά από ένα κύμα αυτοκτονιών που ξέσπασε μεταξύ εργαζομένων σε συγκεκριμένες εταιρίες, οι επιστήμονες έρχονται να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τις συγκεκριμένες πρακτικές που ξεφεύγουν από την τυπική συμπεριφορά του ανωτέρου σε μία επιχείρηση. Τα πρώτα αποτελέσματα των ερευνών έρχονται να επιβεβαιώσουν πως το συγκεκριμένο πλέγμα συμπεριφοράς έχει σοβαρές σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες στον εργαζόμενο ο οποίος συχνά, αναγκάζεται να εργάζεται καθημερινά σε ένα εχθρικό περιβάλλον, όπου δολίως του ανατίθενται συνεχώς υποτιμητικά καθήκοντα, υβρίζεται με βαρείς χαρακτηρισμούς, προσβάλλεται και ζει συνεχώς υπό την απειλή της απόλυσης.

    Οι επιπτώσεις του mobbing μπορεί να έχουν την μορφή των εξαρτήσεων καθώς πολλοί εργαζόμενοι βρίσκουν καταφύγιο στο αλκοόλ ή άλλες ψυχοδραστικές ουσίες, πιθανόν να εκφραστεί με ψυχοσωματικά συμπτώματα, αγχώδεις διαταραχές ακόμη και επεισόδια πανικού. Επίσης  µπορεί να επιφέρει στον εργαζόµενο δυσκολίες στον ύπνο, κατάθλιψη,  ανάπτυξη διαφόρων  µορφών  µανίας,  κάποιες φορές έντονη επιθετικότητα, σωµατική κόπωση ή/και τάσεις αυτοκτονίας.

      Ο ανώτερος ή ο συνάδερφος που χρησιμοποιεί τέτοιες συμπεριφορές, το κάνουν είτε επειδή ιεραρχικά έχουν την δυνατότητα και εξουσία να φερθούν με τέτοιο τρόπο είτε επειδή οι ίδιοι ικανοποιούνται πληγώνοντας τον άλλο και αναπτύσσουν την αυτοεκτίµησή τους, µεταφέροντας στους άλλους τον  «πόνο»  που αδυνατούν να αισθανθούν ,  αλλά και τις εσωτερικές τους αντιθέσεις που αρνούνται να επεξεργαστούν.

       Το ακόμη πιο γελοίο της υπόθεσης είναι πως με βάση τους απλούς όρους του μάρκετινγκ, η απόδοση ενός εργαζομένου πέφτει κατακόρυφα όταν δουλεύει σε ένα δυσμενές περιβάλλον και σχετικές έρευνες αποκαλύπτουν πως οι εργαζόμενοι που είναι θύματα του mobbing αποδίδουν κατά 80% λιγότερο. Ακόμη τα ασφαλιστικά ταμεία κάθε χρόνο μόνο στην Αμερική ξοδεύουν περίπου 200 δις δολλάρια για νοσήλια και φαρμακευτική αγωγή ασθενειών που σχετίζονται με το mobbing και το εργασιακό άγχος.

 Στην Ελλάδα μία πρόσφατη έρευνα της ΓΣΣΕ υποστηρίζει πως 1 στους 10 Έλληνες εργάζεται σε περιβάλλον συνεχούς εκφοβισμού ενώ 5 στους 100 Έλληνες αναφέρουν περιστατικά σωματικής βίας στον χώρο εργασίας με σχεδόν απόλυτη σιγουριά ότι αυτά τα νούμερα είναι πολλαπλάσια στην σύγχρονη μνημονιακή πραγματικότητα της ανεργίας και της ανασφάλειας, πόσο μάλλον στις περιπτώσεις της ελληνικής πρακτικής του εκφοβίζειν για να οδηγηθεί ο εργαζόμενος σε παραίτηση και να αποφευχθεί η αποζημίωση.

           

Θεωρίες Συνομωσίας

              

            

             Εδώ και δεκαετίες οι θεωρίες συνωμοσίας κάνουν συχνά πυκνά την εμφάνισή τους, είτε όταν πρόκειται για ένα πολιτικό γεγονός είτε ακόμη και για γεγονότα που είναι μέσα στη ζωή μας αλλά αφορούν διάσημους αστέρες. Οι περισσότεροι θα έχουν ακούσει για σκηνοθετημένους θανάτους τραγουδιστών και ηθοποιών αλλά και για ένα σύστημα κοσμοθεωρίας που αποτελείται από σκοτεινές δυνάμεις και λόμπι που κυβερνά τον κόσμο.

              Γενικότερα, ως θεωρία συνωμοσίας ορίζεται κάθε προσπάθεια να εξηγήσει κανείς γεγονότα και βασικές αιτίες γεγονότων ως αποτέλεσμα μυστικών σχεδίων που ορίζονται από ανώτερες μυστικές δυνάμεις παρά ως συνέπεια συγκυριών ή ατυχημάτων. Οι ψυχολόγοι προσπαθώντας να μελετήσουν τις κατηγορίες των ανθρώπων που έχουν την τάση να υιοθετούν τέτοιες θεωρίες συνωμοσίας αρχικά εστίασαν μόνο στην ύπαρξη κάποιας ψυχικής διαταραχής τονίζοντας πως οι θεωρίες συνωμοσίας σε ένα μεγάλο ποσοστό είναι αποτέλεσμα παρανοϊκών ιδεασμών. Ωστόσο, περισσότερο σύγχρονες έρευνες αποκλείουν το ενδεχόμενο όλοι οι υποστηρικτές των θεωριών συνωμοσίας να πάσχουν από κάποια παθολογία, καταλήγοντας  πως παρόλο που μεταβλητές όπως το φύλο, η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και τα θρησκευτικά πιστεύω δεν σχετίζονται με τις θεωρίες συνωμοσίας, υπάρχουν άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη ιδεολογική τάση.

              Για παράδειγμα, η εθνικότητα φαίνεται να σχετίζεται με τις θεωρίες συνωμοσίας καθώς άτομα που ανήκουν σε μειονότητες τείνουν πιο συχνά να επιλέγουν αυτόν τον τρόπο καθορισμού των γεγονότων. Αυτό από μόνο του δεν φαίνεται να εξηγεί και πολλά αλλά σε συνδυασμό με τη μεταβλητή της εμπιστοσύνης στην εξουσία και τις αρχές ξεκαθαρίζει αρκετά την εικόνα. Αυτή η τάση δηλαδή των μειονοτήτων μπορεί να συνδέεται με το γεγονός ότι άτομα που ανήκουν σε μειονοτικές ομάδες εμφανίζουν γενικότερα πιο υψηλά επίπεδα δυσπιστίας απέναντι στο σύστημα και τις αρχές εξουσίας. 

             Έπειτα, φαίνεται πως αν κάποιος πεισθεί μία φορά για μία θεωρία συνωμοσίας, εμφανίζει πιο έντονη τάση να υιοθετήσει και άλλες παρόμοιες. Αν για παράδειγμα κάποιος πιστεύει ότι ο θάνατος της πριγκίπισσας Νταϊάνα σχεδιάστηκε από την Βασιλική Οικογένεια, είναι πιο πιθανό να πιστεύει πως πίσω από τις επιθέσεις της 11/9 δεν κρύβεται η Αλ- Κάιντα αλλά οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες.

             Πόσο αθώα είναι όμως για την προσωπικότητα και τον τρόπο ζωής μας η πίστη σε θεωρίες συνωμοσίας; Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η υιοθέτηση τέτοιων θεωριών έχει μια κρυφή επίδραση στον τρόπο που σκεφτόμαστε, που αντικρίζουμε τη ζωή και λειτουργούμε ως άτομα. Οι θιασώτες τέτοιων θεωριών είναι πιο πιθανό να έχουν έντονο αρνητισμό απέναντι στα γεγονότα που έχουν να αντιμετωπίσουν, είναι πιο αρνητικοί απέναντι σε μεθόδους πρόληψης (εφόσον ο ιός του AIDS προκύπτει από μία προσπάθεια γενοκτονίας των έγχρωμων της Αφρικής, γιατί να χρησιμοποιήσει κανείς προφυλακτικό;) ενώ τείνουν να έχουν και πιο ρατσιστικά πρότυπα. Τέλος, οι υποστηρικτές τέτοιων απόψεων είναι λιγότερο ενεργοί ως πολίτες, δεν ασχολούνται συχνά με τα κοινά και νιώθουν πιο έντονο το αίσθημα της αβοηθησίας απέναντι σε γεγονότα και δυνάμεις που δεν μπορούν να ελέγξουν.

          Εσείς; Πόσο συχνά χτίζετε συνωμοσίες στο μυαλό σας και πόσες φορές η προφανής εξήγηση σας φαίνεται πολύ απλή για να είναι αληθινή. Πάντως εγώ θα ήμουν πολύ περίεργη να δω το νησί που ζουν πια ήρεμοι οι Elvis Prisley, Marilyn Monroe και Michael Jackson...

                

             

Η εσχάτη των ποινών...

                  Η δεκάτη Οκτωβρίου έχει οριστεί ως η μέρα κατά της θανατικής ποινής. Η θανατική ποινή έχει αρχίσει να καταγράφεται από την αρχαιότητα ακόμη και ισχύει σε κάποιες χώρες ακόμη και σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, έχει καταργηθεί σε 88 χώρες, σε 11 μερικώς, σε 24 στην πράξη, ενώ σε 75 χώρες ακόμη χρησιμοποιείται. Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ισχύει σε 30 από τις 50 συνολικά Πολιτείες, ενώ την ώρα που μιλάμε υπάρχουν 3.000 μελλοθάνατοι που περιμένουν την εκτέλεση της ποινής τους. Παρόλο που υπάρχει σχετικό ψήφισμα από τον ΟΗΕ του 2007 για κατάργηση της συγκεκριμένης πρακτικής μόνο τα 2 τελευταία χρόνια έχουν εκτελεστεί περίπου 6.000 κατάδικοι. Είναι σημαντικό να τονισθεί πως η συντριπτική πλειοψηφία των εκτελέσεων έχει πραγματοποιηθεί στις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ινδία.

                 Όσο η κοινωνία αγριεύει, το ίδιο αγριεύουν και τα εγκλήματα που διαπράττονται μέσα σε αυτήν. Όσο η κατάσταση χειροτερεύει τόσο πληθαίνουν και οι ακραίες φωνές για την επαναφορά της θανατικής ποινής. Ποιες είναι όμως οι πραγματικές διαστάσεις αυτής; Ξεκινώντας, δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια μπροστά στο ενδεχόμενο λάθους. Τι κάνουμε λοιπόν στην περίπτωση που ένα τέτοιο λάθος και η ύπαρξη ενός ατόμου στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή οδηγήσει στη σύλληψή του και καταδίκη του στην εσχάτη των ποινών; Πώς διορθώνουμε αυτό το ''λάθος'';

                   Από την άλλη ποιος είναι ο Θεός επί γης, η ανώτερη δύναμη και αρχή που θα καθορίσει ποιος ζει και ποιος πεθαίνει; Άλλωστε το σύστημα λέγεται σωφρονιστικό και όχι εκκαθαριστικό άρα που έγκειται ο σωφρονισμός στην επιβολή του θανάτου; Θα μου πουν βέβαια οι ίδιοι ακραίοι πως μιλάς εκ του ασφαλούς... Τι θα έλεγες αν είχες απέναντι σου τον άνθρωπο που κατακρεούργησε το παιδί σου; Δε νομίζω ότι η αφαίρεση της δικής του ζωής θα απάλυνε έστω και λίγο τον πόνο μου, άλλωστε η στέρηση της ελευθερίας και η ισόβια καταδίκη σε συνδυασμό με τις επισκέψεις των Ερινύων νομίζω ότι είναι μεγαλύτερη τιμωρία από την γρήγορη και αιώνια απελευθέρωσή του.

                  Άλλωστε και ο χειρότερος εγκληματίας έχει και αυτός οικογένεια, έστω και έναν άνθρωπο που θα πονέσει με την απώλειά του και θα υποβληθεί στο μαρτύριο της απώλειας παρόλο ν το δικό του χέρι δεν διέπραξε κανένα έγκλημα. Σε τι διαφέρουμε λοιπόν από τους βάρβαρους που ζητούσαν κεφάλια επί πίνακι και ποια είναι ακριβώς η εξέλιξη την οποία ευαγγελιζόμαστε και υποστηρίζουμε διαχωρίζοντας τον εαυτό μας από τα ζώα- αυτά δεν είναι έλλογα όντα...

                          

              Και για τους ένθερμους υποστηρικτές και επιστήμονες που λειτουργούν με αριθμούς και ποσοστά, αναλογιστείτε, η θανατική ποινή λειτούργησε ποτέ ανασταλτικά για την τέλεση εγκλημάτων; Γιατί οι ΗΠΑ που εφαρμόζουν αυτή την πρακτική έχουν ακόμη υψηλότατα ποσοστά εγκληματικότητας; Θα σας πω εγώ γιατί...Ο απλός καθημερινός άνθρωπος, ο υπεράνω πάσης υποψίας και αγνός αμνός, αυτός που δεν πρόκειται να τελέσει κανένα έγκλημα, είναι αυτός που στην πραγματικότητα επηρεάζεται από τον φόβο της θανατικής ποινής γιατί πολύ απλά ο εγκληματίας είναι πεπεισμένος πως δεν πρόκειται να συλληφθεί ποτέ...

                Τα λόγια του Cesare Beccaria που υπήρξε πολέμιος της θανατικής ποινής είναι περισσότερα αποκαλυπτικά και αληθινά από ποτέ: ''Ο θάνατος ενός εγκληματία είναι ένα τρομερό, αλλά προσωρινό θέμα, συνεπώς είναι μια λιγότερο αποτελεσματική μέθοδος αποτροπής (άλλων ανθρώπων από εγκληματικές πράξεις) απ' ότι το συνεχές παράδειγμα ενός ανθρώπου αποστερημένου από την ελευθερία του, καταδικασμένου να διορθώσει μέσα από τη δουλεία του, το κακό που έκανε στην κοινωνία. Αν κάνω ένα τέτοιο έγκλημα, λέει ο θεατής στον εαυτό του, θα υποβιβαστώ σε αυτή τη μίζερη κατάσταση σε ολόκληρη τη ζωή μου. (Είναι) μια πολύ πιο ισχυρή αποτροπή από το φόβο του θανάτου τον οποίο οι άνθρωποι κρατούν πάντα σε μια απόμακρη αφάνεια. Οι βίαιες εντυπώσεις μας εκπλήσσουν, αλλά η επίδρασή τους είναι στιγμιαία. Μια ποινή, για να είμαστε δίκαιοι, πρέπει να έχει τόσο βαθμό αυστηρότητας ώστε να αποτρέπει επαρκώς τους άλλους».

(Πηγή: http://tvxs.gr)

Επαγγελματική ιστοσελίδα

 Η νέα μου ιστοσελίδα είναι γεγονός! Μπορείτε να ενημερωθείτε για τις υπηρεσίες που προσφέρονται και τα στοιχεία επικοινωνίας μου! http://stellakarapa.gr/

Δώρο ένα βραχιόλι...

            

           Η αποσυμφόρηση των φυλακών στην Ελλάδα αδιαμφισβήτητα είναι το σύγχρονο γιοφύρι της Άρτας. Πολλές οι ιδέες στο παρελθόν αλλά γιατί άραγε καμία δεν είχε αποτελεσματική εφαρμογή ως τώρα; Δεν θέλω να σχολιάσω τα πρόσωπα που κάθε φορά ηγούνται των επίδοξων μεταρρυθμίσεων γιατί κάποιος θα πει πως θέλω να προβάλλω τον εαυτό μου, αλλά μπορώ να σχολιάσω επίσημα και υπεύθυνα βάσει των γνώσεών μου τα μαργαριτάρια που βλέπω και διαβάζω.

           Μετά την αποποινικοποίηση της χρήσης της ινδικής κάνναβης που επίσημα και ολοκληρωμένα ποτέ κανένας δεν έμαθε τι ισχύει πραγματικά βρισκόμαστε στο μεταμοντέρνο ηλεκτρονικό βραχιόλι. Αυτή  είναι η νέα ιδέα για την αποσυμφόρηση των φυλακών και τους σύγχρονους τρόπους σωφρονισμού. Θα μου πείτε εάν είναι να αποσυμφοριστούν πραγματικά οι φυλακές εσένα τι σε κόφτει; Άλλωστε η συγκεκριμένη μέθοδος εφαρμόζεται στις πολιτισμένες χώρες της Βρετανίας, της Σουηδίας και πιλοτικά από τους γείτονές μας Ιταλούς.

            Αυτό που με ενοχλεί πραγματικά είναι η προχειρότητα με την οποία καθετί προσεγγίζεται σε αυτή την πολύπαθη χώρα. Και αυτό που γίνεται τώρα με το βραχιόλι μου θυμίζει την ατάκα : ‘‘Είχα μόλις τρεις ώρες για να διαβάσω το Μνημόνιο’’. Το ηλεκτρονικό βραχιόλι όντως εφαρμόζεται σε κάποιες χώρες ως μία εναλλακτική του εγκλεισμού μέθοδος, η οποία μάλιστα φαίνεται να έχει αποτελέσματα σε αυτές. Ωστόσο, το ηλεκτρονικό βραχιόλι είναι μόνο ένα στοιχείο ενός ευρύτερου σωφρονιστικού συστήματος που βρίσκεται έτη φωτός μακριά από το ισχύον ελληνικό.

          Τι δουλειά έχει το ηλεκτρονικό βραχιόλι σε μία χώρα που ο εγκλεισμός έχει καθαρά τιμωρητικό και όχι σωφρονιστικό χαρακτήρα; Σε μία χώρα που σε κανένα σωφρονιστικό ίδρυμα δεν υπάρχει ομάδα ειδικών που συστηματικά να προσφέρει προγράμματα στους φυλακισμένους ανάλογα με το έγκλημα που έχουν τελέσει; Σε μία χώρα που η κοινωνική εργασία δεν υφίσταται και προτιμάται να σαπίζουν άεργοι 19χρονοι και 30χρονοι ενώ ταυτόχρονα επιμορφώνονται μόνο στο σκοτεινό κόσμο του εγκλήματος; Δεν θα συνεχίσω με τα ρητορικά ερωτήματα αλλά θα προχωρήσω σε συγκεκριμένες προτάσεις:

·       Δεν θα ήταν ωφέλιμο οι υπό την επήρεια ουσιών παραβάτες του ΚΟΚ να προσφέρουν κοινωνική εργασία σε δομές αποκατάστασης τροχαίων ατυχημάτων ώστε να νιώσουν τι πραγματικά μπορούν να προκαλέσουν;

·       Δε θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν προγράμματα αποτοξίνωσης σε όλες τις φυλακές ώστε οι χρήστες και μικροέμποροι να μπορούν να αποτοξινωθούν πριν βγουν στην κοινωνία ξανά;

·       Δε θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν προγράμματα για τους δράστες σεξουαλικών εγκλημάτων τα οποία υποχρεωτικά θα έπρεπε να ολοκληρώσουν πριν αποφυλακιστούν;

·       Δε θα έπρεπε να υπάρχει μία επιτροπή ειδικών που να αξιολογεί αν όντως το προς αποφυλάκιση άτομο είναι ικανό και ακίνδυνο να επανενταχθεί στην κοινωνία;

·        Ή μήπως δεν θα έπρεπε να δημιουργηθεί συγκεκριμένος οργανισμός που να στηρίζει έμπρακτα τους αποφυλακισθέντες για την ομαλή επανένταξή τους και την είσοδό τους στην αγορά εργασίας;

            Αυτές είναι μόνο κάποιες από τις προτάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν για να εκσυγχρονιστεί πραγματικά το σωφρονιστικό μας σύστημα και μετά να συζητήσουμε και για την προσθήκη του ηλεκτρονικού βραχιολιού. Άλλωστε, σε μία προσπάθειά μου να ξεκινήσουμε τέτοιου είδους προγράμματα στις φυλακές ακόμη και εθελοντικά η επίσημη απάντηση ήταν πως πρέπει να υπάρχει σχετική άδεια από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η ανεπίσημη: ‘‘ Καλά κοπέλα μου, νέα, ψυχολόγος και θες να ασχοληθείς με αυτούς; Καλύτερα να κοιτάξεις να βοηθήσεις κανέναν άλλον’’…

            

Γυμνά...κίνητρα

                   

                Καλοκαίρι στην Ελλάδα, οι θερμοκρασίες υψηλότατες και τα ρούχα λιγοστεύουν ιδιαίτερα για τις γυναίκες που έχουν πιο πολλές ''βολικές'' επιλογές. Πώς όμως μας προδιαθέτει η όψη του γυμνού για το άτομο που έχουμε απέναντί μας;

                       
                   Μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα πραγματοποιήθηκε πρόσφατα από τους Kurt Gray, Joshua Knobe, Mark Sheskin, Paul Bloom and Lisa Feldman Barrett για να ερευνήσουν πώς η αφαίρεση μίας μπλούζας μπορεί να επηρεάσει τη γνώμη των υπολοίπων για τα κίνητρα και τη συμπεριφορά του ατόμου που έχουν απέναντί τους οι συμμετέχοντες.

                       
                   159 φοιτητές προπτυχιακού επιπέδου είδαν δύο φωτογραφίες του αντίθετου φύλου, δύο νεαρών της Erin και του Aaron. Στην μία περίπτωση η Erin εμφανιζόταν σε φωτογραφία-πορτραίτο ενώ στην δεύτερη περίπτωση η φωτογραφία της κοπέλας ήταν σχεδόν ολόσωμη με μπικίνι. Το ίδιο συνέβη και με το νεαρό όπου εμφανιζόταν σε δύο φωτογραφίες, μία πορτραίτο και μία γυμνός από τη μέση και πάνω.

                            

             Μετά από αυτές τις φωτογραφίες ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αξιολογήσουν τις πνευματικές ικανότητες των δύο προσώπων σχετικά με τον βαθμό ελέγχου τον οποίο διαθέτουν, την ικανότητα σχεδιασμού και οργάνωσης και τα κίνητρα βάσει των οποίων κινούνται και λαμβάνουν αποφάσεις. Τα αποτελέσματα ήταν ενδιαφέροντα καθώς φαίνεται πως το ίδιο άτομο όταν απεικονιζόταν μόνο το πρόσωπό του φαινόταν ως πιο συγκροτημένο και πειθαρχημένο στους άλλους ενώ όταν οι συμμετέχοντες κοιτούσαν τη φωτογραφία του ίδιου ατόμου με το ίδιο ύφος αλλά με περισσότερη γυμνή σάρκα σχημάτιζαν μία εντελώς διαφορετική γνώμη θεωρώντας πως το άτομο που έβλεπαν στη φωτογραφία χαρακτηριζόταν περισσότερο από κίνητρα που σχετίζονται με την απόκτηση εμπειρίας, τις αισθήσεις, τον πόνο και την ικανοποίηση.

                      

            Εσείς πώς αξιολογείτε τους ανθρώπους γύρω σας με βάση το γυμνό που δείχνουν; Πώς σας φαίνεται μία γυναίκα με σορτς και μία με παντελόνι ή ένας άνδρας με βερμούδα και ένας με κουστούμι; Το μόνο που εγώ έχω να πω είναι πως ναι μεν δεν μπορείτε να αποφύγετε την δημιουργία μίας πρώτης εντύπωσης από αυτό που βλέπετε αλλά τουλάχιστον προσπαθήστε να το ελέγξετε και να μην συνεχίζετε βάζοντας συγκεκριμένες ταμπέλες γιατί οι αντιδράσεις-εκπλήξεις μπορεί να μην είναι και τόσο ευχάριστες!

Τρίχες...

              

                Η διαταραχή της τριχοτιλλομανίας μπορεί να εξελιχθεί σε μία χρόνια και ιδιαίτερα αγχωτική και ψυχοφθόρα κατάσταση. Ορίζεται ως μία ακατανίκητη πίεση που νιώθει το άτομο και τάση να αφαιρεί τρίχες από το κεφάλι του ή άλλες περιοχές του σώματός του ενώ παράλληλα τα άτομα που αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα μπορεί να φθάσουν σε ακραίες καταστάσεις προκειμένου να καλύψουν το πρόβλημά τους.

                Για κάποιους ανθρώπους η τριχοτιλλομανία μπορεί να είναι σχετικά ήπια και η διαχείρισή της να μην είναι ιδιαίτερα απαιτητική ενώ για άλλους αυτή η συνήθεια μπορεί να να αποτελεί μία από τις βασικές πηγές άγχους τους. Η συνήθεια αυτή συνήθως πραγματοποιείται σε ιδιωτικούς χώρους όπου το άτομο είναι μόνο του, ενώ σε πιο σοβαρές μορφές μπορεί να λαμβάνει χώρα και σε δημόσιους χώρους καθώς το άτομο στην ουσία το κάνει ασυναίσθητα και δεν μπορεί να το ελέγξει. Ακόμη είναι πιθανό το ίδιο άτομο να επιδεικνύει και τις δύο συμπεριφορές ανάλογα με την διάθεση και την κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Για παράδειγμα, μπορεί το άτομο να αφαιρεί τρίχες όταν βρίσκεται κολλημένο στην κίνηση ή όταν βαριέται στο μάθημα.

                Σχετικά με τις αιτίες της τριχοτιλλομανίας, τα ευρήματα είναι ανάμικτα και όπως συμβαίνει με όλες σχεδόν τις διαταραχές είναι αποτέλεσμα μίας σειράς γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ωστόσο, η τριχοτιλλομανία συνήθως εμφανίζεται στην διάρκεια της εφηβείας και εξελίσσεται ως ένα πρόβλημα παρόν καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του ατόμου. Παρόλο που οι γυναίκες φαίνεται πως εμφανίζουν πιο συχνά τη συγκεκριμένη διαταραχή αυτό στην ουσία μπορεί να βασίζεται στο γεγονός πως οι γυναίκες γενικότερα αναζητούν βοήθεια με μεγαλύτερη ευκολία από ότι οι άνδρες. Σε πολλές βέβαια περιπτώσεις τα άτομα με αυτή τη συνήθεια μπορεί να αντιμετωπίζουν και άλλες διαταραχές του συναισθήματος και της διάθεσης και ιδεο-ψυχαναγκαστική διαταραχή.

                Οι συνέπειες της τριχοτιλλομανίας είναι ποικίλες και επηρεάζουν γενικότερα τη ζωή του ατόμου. Αναφορικά με το συναίσθημα, τα άτομα αυτά συχνά νιώθουν ντροπή και ταπείνωση για αυτή τους τη συνήθεια ενώ πιθανότατα εμφανίζουν και χαμηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης. Ακριβώς λόγω αυτών των συναισθημάτων τους μπορεί να αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές αλλά και διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις και μέρη που είναι πιθανόν να εκθέσουν τη συνήθειά τους στα μάτια των πολλών όπως είναι το κολύμπι ή το κομμωτήριο. Οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν και τη σωματική υγεία του ατόμου καθώς η αφαίρεση τριχών από το ίδιο σημείο ερεθίζει το δέρμα και αυξάνει κατακόρυφα την πιθανότητα μολύνσεων. Σε ακραίες περιπτώσεις τα άτομα καταπίνουν τις τρίχες τις οποίες αφαιρούν και αυτό μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους, εντερικά προβλήματα, διατροφικές διαταραχές, ακόμη και στο θάνατο.

  

                  Η τριχοτιλλομανία μπορεί να θεραπευτεί με την κατάλληλη ψυχολογική και ιατρική βοήθεια και το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η συνειδητοποίηση πως το πρόβλημα υπάρχει και η αναζήτηση στήριξης από ειδικούς. 

               

                           

Νέα ιστοσελίδα!
http://cms.stellakarapa.webnode.gr/

Αφού δεν με καλείτε στα πάνελ…

 

         Από πολύ μικρή ηλικία θυμάμαι ότι μου τραβούσαν ιδιαίτερα την προσοχή τα εκατοντάδες γκράφιτι που έβλεπα στους τοίχους, τα συνθήματα και πολλές φορές αυτά τα συνθήματα μάλιστα ήταν σημείο κατατεθέν για να ξεχωρίσω ένα μέρος από άλλο ή να προσανατολιστώ. Παιδί της πόλης συχνά θα ρωτούσα τους γονείς μου τι σημαίνει αυτό ή πού αναφέρεται το άλλο με την ίδια φυσικότητα που τα παιδιά στα χωριά απορούν για τα ζωάκια που βλέπουν τριγύρω.

            Τι εκφράζουν όμως όλα αυτά που κατά καιρούς γράφονται στον τοίχο; Είναι τυχαία ή αξίζουν μία ανάλυση και μία πιο κοινωνιολογική προσέγγιση; Από την δεκαετία του ’70 το ενδιαφέρον πολλών ψυχολόγων έχει εστιαστεί στα συνθήματα που αναγράφονται σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια ακόμη και σε δημόσιες τουαλέτες ή αντίστοιχες μαγαζιών που πολλές φορές οι πόρτες τους μοιάζουν με πίνακες του εξπρεσιονιστικού κινήματος.

            Όπως σε κάθε άλλο αντικείμενο του πεδίου της ψυχολογίας, μία σειρά από θεωρίες και προσεγγίσεις έχουν εισαχθεί, κατηγοριοποιώντας τις έρευνες είτε με πολιτισμικά και κοινωνικά κριτήρια, είτε αναλύοντάς τα με βάση το φύλο ή την γλώσσα που χρησιμοποιούν. Μία από τις πιο σημαντικές κατηγοριοποιήσεις και θεωρίες κατά τη γνώμη μου έγινε από την Blume (1985) η οποία εισήγαγε ένα μοντέλο με δύο γενικές κατηγορίες και συνολικά 8 υποκατηγορίες αυτών σχετικά με τα κίνητρα που σχετίζονται με τα γκράφιτι  και τα συνθήματα στους τοίχους.

            Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίζει πως οι δύο μεγάλες κατηγορίες είναι από τη μία το κίνητρο για μία μαζική και ανακλαστική επικοινωνίας ενώ από την άλλη η δημόσια έκφραση μίας κατηγορικής και ατομικής επικοινωνίας. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν 5 υποκατηγορίες οι οποίες απαρτίζονται από τα εξής κίνητρα:

• ·       Την ανάγκη απόδειξης της ύπαρξης του ατόμου
• ·       Την ανάγκη να εκφράσει κάποιος τον εαυτό του
• ·       Την πιστοποίηση της ταυτότητας κάποιου (πολιτικής/κομματικής/οπαδικής)
• ·       Την ικανοποίηση από την δημιουργία και τις εικαστικές τέχνες
• ·       Τη βαρεμάρα

            Στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία της κατηγορικής και ατομικής επικοινωνίας ανήκουν τρεις υποκατηγορίες:

•  Η έκφραση κριτικής, διαμαρτυρίας, συμφωνίας ή αποδοκιμασίας
•  Η οριοθέτηση περιοχών
•  Η αναζήτηση επαφών

            Όπως και να είναι στην πραγματικότητα, είναι ένα πεδίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την κοινωνική και πολιτισμική έκφραση, ιδιαίτερα στις μεγαλουπόλεις.  Πρέπει να παραδεχθώ πως κάποιες από τις πιο σοκαριστικά αληθινές προτάσεις τις έχω διαβάσει σε κάποιον από αυτούς τους τοίχους. Άλλωστε, πόσο πιο όμορφα θα ήταν τα γκρι κτίρια αν όμορφα σχεδιασμένα γκράφιτι κάλυπταν το τσιμέντο τους;