Δώρο ένα βραχιόλι...

            

           Η αποσυμφόρηση των φυλακών στην Ελλάδα αδιαμφισβήτητα είναι το σύγχρονο γιοφύρι της Άρτας. Πολλές οι ιδέες στο παρελθόν αλλά γιατί άραγε καμία δεν είχε αποτελεσματική εφαρμογή ως τώρα; Δεν θέλω να σχολιάσω τα πρόσωπα που κάθε φορά ηγούνται των επίδοξων μεταρρυθμίσεων γιατί κάποιος θα πει πως θέλω να προβάλλω τον εαυτό μου, αλλά μπορώ να σχολιάσω επίσημα και υπεύθυνα βάσει των γνώσεών μου τα μαργαριτάρια που βλέπω και διαβάζω.

           Μετά την αποποινικοποίηση της χρήσης της ινδικής κάνναβης που επίσημα και ολοκληρωμένα ποτέ κανένας δεν έμαθε τι ισχύει πραγματικά βρισκόμαστε στο μεταμοντέρνο ηλεκτρονικό βραχιόλι. Αυτή  είναι η νέα ιδέα για την αποσυμφόρηση των φυλακών και τους σύγχρονους τρόπους σωφρονισμού. Θα μου πείτε εάν είναι να αποσυμφοριστούν πραγματικά οι φυλακές εσένα τι σε κόφτει; Άλλωστε η συγκεκριμένη μέθοδος εφαρμόζεται στις πολιτισμένες χώρες της Βρετανίας, της Σουηδίας και πιλοτικά από τους γείτονές μας Ιταλούς.

            Αυτό που με ενοχλεί πραγματικά είναι η προχειρότητα με την οποία καθετί προσεγγίζεται σε αυτή την πολύπαθη χώρα. Και αυτό που γίνεται τώρα με το βραχιόλι μου θυμίζει την ατάκα : ‘‘Είχα μόλις τρεις ώρες για να διαβάσω το Μνημόνιο’’. Το ηλεκτρονικό βραχιόλι όντως εφαρμόζεται σε κάποιες χώρες ως μία εναλλακτική του εγκλεισμού μέθοδος, η οποία μάλιστα φαίνεται να έχει αποτελέσματα σε αυτές. Ωστόσο, το ηλεκτρονικό βραχιόλι είναι μόνο ένα στοιχείο ενός ευρύτερου σωφρονιστικού συστήματος που βρίσκεται έτη φωτός μακριά από το ισχύον ελληνικό.

          Τι δουλειά έχει το ηλεκτρονικό βραχιόλι σε μία χώρα που ο εγκλεισμός έχει καθαρά τιμωρητικό και όχι σωφρονιστικό χαρακτήρα; Σε μία χώρα που σε κανένα σωφρονιστικό ίδρυμα δεν υπάρχει ομάδα ειδικών που συστηματικά να προσφέρει προγράμματα στους φυλακισμένους ανάλογα με το έγκλημα που έχουν τελέσει; Σε μία χώρα που η κοινωνική εργασία δεν υφίσταται και προτιμάται να σαπίζουν άεργοι 19χρονοι και 30χρονοι ενώ ταυτόχρονα επιμορφώνονται μόνο στο σκοτεινό κόσμο του εγκλήματος; Δεν θα συνεχίσω με τα ρητορικά ερωτήματα αλλά θα προχωρήσω σε συγκεκριμένες προτάσεις:

·       Δεν θα ήταν ωφέλιμο οι υπό την επήρεια ουσιών παραβάτες του ΚΟΚ να προσφέρουν κοινωνική εργασία σε δομές αποκατάστασης τροχαίων ατυχημάτων ώστε να νιώσουν τι πραγματικά μπορούν να προκαλέσουν;

·       Δε θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν προγράμματα αποτοξίνωσης σε όλες τις φυλακές ώστε οι χρήστες και μικροέμποροι να μπορούν να αποτοξινωθούν πριν βγουν στην κοινωνία ξανά;

·       Δε θα ήταν ωφέλιμο να υπάρχουν προγράμματα για τους δράστες σεξουαλικών εγκλημάτων τα οποία υποχρεωτικά θα έπρεπε να ολοκληρώσουν πριν αποφυλακιστούν;

·       Δε θα έπρεπε να υπάρχει μία επιτροπή ειδικών που να αξιολογεί αν όντως το προς αποφυλάκιση άτομο είναι ικανό και ακίνδυνο να επανενταχθεί στην κοινωνία;

·        Ή μήπως δεν θα έπρεπε να δημιουργηθεί συγκεκριμένος οργανισμός που να στηρίζει έμπρακτα τους αποφυλακισθέντες για την ομαλή επανένταξή τους και την είσοδό τους στην αγορά εργασίας;

            Αυτές είναι μόνο κάποιες από τις προτάσεις που μπορούν να υλοποιηθούν για να εκσυγχρονιστεί πραγματικά το σωφρονιστικό μας σύστημα και μετά να συζητήσουμε και για την προσθήκη του ηλεκτρονικού βραχιολιού. Άλλωστε, σε μία προσπάθειά μου να ξεκινήσουμε τέτοιου είδους προγράμματα στις φυλακές ακόμη και εθελοντικά η επίσημη απάντηση ήταν πως πρέπει να υπάρχει σχετική άδεια από το Υπουργείο Δικαιοσύνης και η ανεπίσημη: ‘‘ Καλά κοπέλα μου, νέα, ψυχολόγος και θες να ασχοληθείς με αυτούς; Καλύτερα να κοιτάξεις να βοηθήσεις κανέναν άλλον’’…

            

Γυμνά...κίνητρα

                   

                Καλοκαίρι στην Ελλάδα, οι θερμοκρασίες υψηλότατες και τα ρούχα λιγοστεύουν ιδιαίτερα για τις γυναίκες που έχουν πιο πολλές ''βολικές'' επιλογές. Πώς όμως μας προδιαθέτει η όψη του γυμνού για το άτομο που έχουμε απέναντί μας;

                       
                   Μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα έρευνα πραγματοποιήθηκε πρόσφατα από τους Kurt Gray, Joshua Knobe, Mark Sheskin, Paul Bloom and Lisa Feldman Barrett για να ερευνήσουν πώς η αφαίρεση μίας μπλούζας μπορεί να επηρεάσει τη γνώμη των υπολοίπων για τα κίνητρα και τη συμπεριφορά του ατόμου που έχουν απέναντί τους οι συμμετέχοντες.

                       
                   159 φοιτητές προπτυχιακού επιπέδου είδαν δύο φωτογραφίες του αντίθετου φύλου, δύο νεαρών της Erin και του Aaron. Στην μία περίπτωση η Erin εμφανιζόταν σε φωτογραφία-πορτραίτο ενώ στην δεύτερη περίπτωση η φωτογραφία της κοπέλας ήταν σχεδόν ολόσωμη με μπικίνι. Το ίδιο συνέβη και με το νεαρό όπου εμφανιζόταν σε δύο φωτογραφίες, μία πορτραίτο και μία γυμνός από τη μέση και πάνω.

                            

             Μετά από αυτές τις φωτογραφίες ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αξιολογήσουν τις πνευματικές ικανότητες των δύο προσώπων σχετικά με τον βαθμό ελέγχου τον οποίο διαθέτουν, την ικανότητα σχεδιασμού και οργάνωσης και τα κίνητρα βάσει των οποίων κινούνται και λαμβάνουν αποφάσεις. Τα αποτελέσματα ήταν ενδιαφέροντα καθώς φαίνεται πως το ίδιο άτομο όταν απεικονιζόταν μόνο το πρόσωπό του φαινόταν ως πιο συγκροτημένο και πειθαρχημένο στους άλλους ενώ όταν οι συμμετέχοντες κοιτούσαν τη φωτογραφία του ίδιου ατόμου με το ίδιο ύφος αλλά με περισσότερη γυμνή σάρκα σχημάτιζαν μία εντελώς διαφορετική γνώμη θεωρώντας πως το άτομο που έβλεπαν στη φωτογραφία χαρακτηριζόταν περισσότερο από κίνητρα που σχετίζονται με την απόκτηση εμπειρίας, τις αισθήσεις, τον πόνο και την ικανοποίηση.

                      

            Εσείς πώς αξιολογείτε τους ανθρώπους γύρω σας με βάση το γυμνό που δείχνουν; Πώς σας φαίνεται μία γυναίκα με σορτς και μία με παντελόνι ή ένας άνδρας με βερμούδα και ένας με κουστούμι; Το μόνο που εγώ έχω να πω είναι πως ναι μεν δεν μπορείτε να αποφύγετε την δημιουργία μίας πρώτης εντύπωσης από αυτό που βλέπετε αλλά τουλάχιστον προσπαθήστε να το ελέγξετε και να μην συνεχίζετε βάζοντας συγκεκριμένες ταμπέλες γιατί οι αντιδράσεις-εκπλήξεις μπορεί να μην είναι και τόσο ευχάριστες!

Τρίχες...

              

                Η διαταραχή της τριχοτιλλομανίας μπορεί να εξελιχθεί σε μία χρόνια και ιδιαίτερα αγχωτική και ψυχοφθόρα κατάσταση. Ορίζεται ως μία ακατανίκητη πίεση που νιώθει το άτομο και τάση να αφαιρεί τρίχες από το κεφάλι του ή άλλες περιοχές του σώματός του ενώ παράλληλα τα άτομα που αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα μπορεί να φθάσουν σε ακραίες καταστάσεις προκειμένου να καλύψουν το πρόβλημά τους.

                Για κάποιους ανθρώπους η τριχοτιλλομανία μπορεί να είναι σχετικά ήπια και η διαχείρισή της να μην είναι ιδιαίτερα απαιτητική ενώ για άλλους αυτή η συνήθεια μπορεί να να αποτελεί μία από τις βασικές πηγές άγχους τους. Η συνήθεια αυτή συνήθως πραγματοποιείται σε ιδιωτικούς χώρους όπου το άτομο είναι μόνο του, ενώ σε πιο σοβαρές μορφές μπορεί να λαμβάνει χώρα και σε δημόσιους χώρους καθώς το άτομο στην ουσία το κάνει ασυναίσθητα και δεν μπορεί να το ελέγξει. Ακόμη είναι πιθανό το ίδιο άτομο να επιδεικνύει και τις δύο συμπεριφορές ανάλογα με την διάθεση και την κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Για παράδειγμα, μπορεί το άτομο να αφαιρεί τρίχες όταν βρίσκεται κολλημένο στην κίνηση ή όταν βαριέται στο μάθημα.

                Σχετικά με τις αιτίες της τριχοτιλλομανίας, τα ευρήματα είναι ανάμικτα και όπως συμβαίνει με όλες σχεδόν τις διαταραχές είναι αποτέλεσμα μίας σειράς γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ωστόσο, η τριχοτιλλομανία συνήθως εμφανίζεται στην διάρκεια της εφηβείας και εξελίσσεται ως ένα πρόβλημα παρόν καθ' όλη την διάρκεια της ζωής του ατόμου. Παρόλο που οι γυναίκες φαίνεται πως εμφανίζουν πιο συχνά τη συγκεκριμένη διαταραχή αυτό στην ουσία μπορεί να βασίζεται στο γεγονός πως οι γυναίκες γενικότερα αναζητούν βοήθεια με μεγαλύτερη ευκολία από ότι οι άνδρες. Σε πολλές βέβαια περιπτώσεις τα άτομα με αυτή τη συνήθεια μπορεί να αντιμετωπίζουν και άλλες διαταραχές του συναισθήματος και της διάθεσης και ιδεο-ψυχαναγκαστική διαταραχή.

                Οι συνέπειες της τριχοτιλλομανίας είναι ποικίλες και επηρεάζουν γενικότερα τη ζωή του ατόμου. Αναφορικά με το συναίσθημα, τα άτομα αυτά συχνά νιώθουν ντροπή και ταπείνωση για αυτή τους τη συνήθεια ενώ πιθανότατα εμφανίζουν και χαμηλότερα επίπεδα αυτοεκτίμησης. Ακριβώς λόγω αυτών των συναισθημάτων τους μπορεί να αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές αλλά και διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις και μέρη που είναι πιθανόν να εκθέσουν τη συνήθειά τους στα μάτια των πολλών όπως είναι το κολύμπι ή το κομμωτήριο. Οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν και τη σωματική υγεία του ατόμου καθώς η αφαίρεση τριχών από το ίδιο σημείο ερεθίζει το δέρμα και αυξάνει κατακόρυφα την πιθανότητα μολύνσεων. Σε ακραίες περιπτώσεις τα άτομα καταπίνουν τις τρίχες τις οποίες αφαιρούν και αυτό μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους, εντερικά προβλήματα, διατροφικές διαταραχές, ακόμη και στο θάνατο.

  

                  Η τριχοτιλλομανία μπορεί να θεραπευτεί με την κατάλληλη ψυχολογική και ιατρική βοήθεια και το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η συνειδητοποίηση πως το πρόβλημα υπάρχει και η αναζήτηση στήριξης από ειδικούς. 

               

                           

Νέα ιστοσελίδα!
http://cms.stellakarapa.webnode.gr/

Αφού δεν με καλείτε στα πάνελ…

 

         Από πολύ μικρή ηλικία θυμάμαι ότι μου τραβούσαν ιδιαίτερα την προσοχή τα εκατοντάδες γκράφιτι που έβλεπα στους τοίχους, τα συνθήματα και πολλές φορές αυτά τα συνθήματα μάλιστα ήταν σημείο κατατεθέν για να ξεχωρίσω ένα μέρος από άλλο ή να προσανατολιστώ. Παιδί της πόλης συχνά θα ρωτούσα τους γονείς μου τι σημαίνει αυτό ή πού αναφέρεται το άλλο με την ίδια φυσικότητα που τα παιδιά στα χωριά απορούν για τα ζωάκια που βλέπουν τριγύρω.

            Τι εκφράζουν όμως όλα αυτά που κατά καιρούς γράφονται στον τοίχο; Είναι τυχαία ή αξίζουν μία ανάλυση και μία πιο κοινωνιολογική προσέγγιση; Από την δεκαετία του ’70 το ενδιαφέρον πολλών ψυχολόγων έχει εστιαστεί στα συνθήματα που αναγράφονται σε δημόσια και ιδιωτικά κτίρια ακόμη και σε δημόσιες τουαλέτες ή αντίστοιχες μαγαζιών που πολλές φορές οι πόρτες τους μοιάζουν με πίνακες του εξπρεσιονιστικού κινήματος.

            Όπως σε κάθε άλλο αντικείμενο του πεδίου της ψυχολογίας, μία σειρά από θεωρίες και προσεγγίσεις έχουν εισαχθεί, κατηγοριοποιώντας τις έρευνες είτε με πολιτισμικά και κοινωνικά κριτήρια, είτε αναλύοντάς τα με βάση το φύλο ή την γλώσσα που χρησιμοποιούν. Μία από τις πιο σημαντικές κατηγοριοποιήσεις και θεωρίες κατά τη γνώμη μου έγινε από την Blume (1985) η οποία εισήγαγε ένα μοντέλο με δύο γενικές κατηγορίες και συνολικά 8 υποκατηγορίες αυτών σχετικά με τα κίνητρα που σχετίζονται με τα γκράφιτι  και τα συνθήματα στους τοίχους.

            Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίζει πως οι δύο μεγάλες κατηγορίες είναι από τη μία το κίνητρο για μία μαζική και ανακλαστική επικοινωνίας ενώ από την άλλη η δημόσια έκφραση μίας κατηγορικής και ατομικής επικοινωνίας. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν 5 υποκατηγορίες οι οποίες απαρτίζονται από τα εξής κίνητρα:

• ·       Την ανάγκη απόδειξης της ύπαρξης του ατόμου
• ·       Την ανάγκη να εκφράσει κάποιος τον εαυτό του
• ·       Την πιστοποίηση της ταυτότητας κάποιου (πολιτικής/κομματικής/οπαδικής)
• ·       Την ικανοποίηση από την δημιουργία και τις εικαστικές τέχνες
• ·       Τη βαρεμάρα

            Στη δεύτερη μεγάλη κατηγορία της κατηγορικής και ατομικής επικοινωνίας ανήκουν τρεις υποκατηγορίες:

•  Η έκφραση κριτικής, διαμαρτυρίας, συμφωνίας ή αποδοκιμασίας
•  Η οριοθέτηση περιοχών
•  Η αναζήτηση επαφών

            Όπως και να είναι στην πραγματικότητα, είναι ένα πεδίο ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την κοινωνική και πολιτισμική έκφραση, ιδιαίτερα στις μεγαλουπόλεις.  Πρέπει να παραδεχθώ πως κάποιες από τις πιο σοκαριστικά αληθινές προτάσεις τις έχω διαβάσει σε κάποιον από αυτούς τους τοίχους. Άλλωστε, πόσο πιο όμορφα θα ήταν τα γκρι κτίρια αν όμορφα σχεδιασμένα γκράφιτι κάλυπταν το τσιμέντο τους;

Γύρω γύρω όλα και στη μέση εμείς…

            Σήμερα 5 Ιουνίου είναι η Παγκόσμια μέρα Περιβάλλοντος και είναι ευκαιρία να αφιερώσουμε λίγο χώρο για τη σχέση της ψυχολογίας με το Περιβάλλον και πιο συγκεκριμένα να μιλήσουμε για την Περιβαλλοντική Ψυχολογία.

            Η Περιβαλλοντική ψυχολογία είναι ένας καινούριος σχετικά κλάδος της επιστήμης της Ψυχολογίας και σχετίζεται με την αλληλεπίδραση του ατόμου με το περιβάλλον και κατά βάση το φυσικό περιβάλλον. Η σχέση μεταξύ του ατόμου και του περιβάλλοντος είναι ιδιαίτερα καθοριστική για τη σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου.

            Έχει αποδειχθεί σε πολλές έρευνες πως η ποιότητα ζωής του ατόμου εξαρτάται από την εγγύτητα που έχει με το φυσικό περιβάλλον, την πρόσβαση που έχει σε αυτό ενώ στον αντίποδα οι σύγχρονες τσιμεντουπόλεις φαίνεται πως επηρεάζουν αρνητικά την θετική διάθεση του ατόμου και συμβάλλουν ή/επιδεινώνουν τη μελαγχολία, τις διαταραχές άγχους και την κατάθλιψη.

            Αυτά σε μία μικρογραφία του περιβάλλοντος, τον χώρο που εμείς ζούμε πρέπει να τα έχουμε στο μυαλό, τροποποιώντας τον χώρο μας έτσι ώστε να είναι κοντά ή να φαίνεται ότι είναι κοντά στη φύση αλλά είναι περισσότερο σημαντικό να διακοσμούμε και να λειτουργούμε τον προσωπικό μας χώρο σκεπτόμενοι μακροπρόθεσμα και κινούμενοι με τρόπους φιλικούς προς το περιβάλλον.

            Επομένως πρέπει να σκεφτόμαστε το περιβάλλον, να το προστατεύουμε και να το σεβόμαστε γιατί αφενός πρέπει να θυμόμαστε πως σε αυτόν τον πλανήτη συνυπάρχουμε δεν βασιλεύουμε (επομένως συνυπολογίζουμε τους συγκατοίκους μας), αφετέρου φροντίζουμε για τις επόμενες γενιές και κάνουμε το πέρασμα μας λιγότερο ανώδυνο για όλους ενώ την ίδια στιγμή αν τηρήσουμε όλα αυτά προσφέρουμε στον ίδιο μας τον εαυτό περισσότερες ευκαιρίες και δυνατότητες να είμαστε χαρούμενοι, χαμογελαστοί και ικανοποιημένοι με αυτό που ζούμε!!!!

Ανακοίνωση

       Ως ψυχολόγος με ανθρωπιστικό προσανατολισμό αλλά και ως Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Καταφυγίου Γυναίκας, νιώθω την ανάγκη να δηλώσω την πλήρη αντίθεσή μου με την κίνηση της ΕΛ.ΑΣ. να δημοσιοποιήσει τα προσωπικά στοιχεία και τις φωτογραφίες των οροθετικών γυναικών που εργάζονται ως ιερόδουλες στην Αθήνα, με πρόσχημα την προστασία του γενικού καλού.

       

       Θεωρώ πως αυτή η κίνηση ήταν μία απαράδεκτη ενέργεια κανιβαλισμού η οποία ξεκάθαρα οδηγεί στο στιγματισμό συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων και την ταύτιση του ιού του AIDS με αυτές. Καταρχήν, πρέπει το ελληνικό κράτος επιτέλους να επιδείξει μία υπεύθυνη στάση απέναντι στους πολίτες και σε ζητήματα παιδείας και υγείας. Πιο συγκεκριμένα, προσωπικά θεώρησα αυτή την κίνηση ως ένα κουτοπόνηρο προεκλογικό πυροτέχνημα το οποίο όμως ανεπαρκώς προσπαθεί να καλύψει άλλα προβλήματα και ζητήματα που εκκρεμούν. Άρα το κράτος θα έπρεπε πρώτα να φροντίσει να εξασφαλίσει τα ακόλουθα και μετά να προβεί σε αποφάσεις διαπόμπευσης:

• Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση: Θεωρώ πως το κράτος επιτέλους και ειδικότερα το Υπουργείο Υγείας, θα έπρεπε να φροντίσουν να προωθήσουν τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στα σχολεία έτσι ώστε τα παιδιά να έχουν μία έγκυρη και σοβαρή ενημέρωση για να μην φτάνουμε το 2012 να μιλάμε για εκατοντάδες νέων ανθρώπων που έκαναν αγοραίο μάλιστα έρωτα χωρίς να πάρουν τις απαραίτητες προφυλάξεις. Σαφέστατα μέσω της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης τα παιδιά, έφηβοι και υπεύθυνοι ενήλικες αργότερα θα μάθουν να διαθέτουν το σώμα τους όπως επιθυμούν, να μάθουν τα δικαιώματά τους, τους κινδύνους που υπάρχουν αλλά και την ευθύνη που και οι ίδιοι φέρουν ως προς την προστασία της δικής τους υγείας, της υγείας των συντρόφων τους αλλά και την υγεία των υπολοίπων.
• Έλεγχος Λειτυργίας Οίκων Ανοχής: Βαυκαλιζόμαστε όταν θεωρούμε πως το πρόβλημα εστιάζεται σε μία δεκάδα γυναικών όταν είναι γνωστό ότι οι συγκεκριμένες γυναίκες εργάζονταν σε παράνομους οίκους ανοχής, ή στο δρόμο χωρίς κανένα έλεγχο από το κράτος. Δεν είναι λοιπόν θέμα εξατομικευμένο αλλά γενικό, είναι σίγουρα ευθύνη κάποιου οργάνου του δημόσιου τομέα να ελέγχει την ομαλή και σύμφωνα με τους κανόνες υγιεινής λειτουργία των οίκων ανοχής και να καταπολεμά την παράνομη πορνεία για να προστατεύει το γενικό καλό και την υγεία των πολιτών. Παρ' όλα αυτά δεν είδα την φωτογραφία αυτού του υπεύθυνου να κυκλοφορεί στα κανάλια καθώς η δική του αμέλεια απέναντι στο καθήκον του συνετέλεσε στην έκθεση της δημόσιας υγείας σε κίνδυνο.
• Δωρεάν Υγεία: Όταν υπάρχουν κενά στην υγεία, όταν το σύστημα αυτό καταρρέει, όταν υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι μπορεί να δουλεύουν για χρόνια αλλά μόλις μείνουν άνεργοι χάνουν μετά από λίγο το δικαίωμα πρόσβασης στην υγεία, δεν μπορούμε να έχουμε απαίτηση άνθρωποι των χαμηλών κοινωνικών και οικονομικών στρωμάτων, πολλές φορές παράνομα εργαζόμενοι ή/και με άλλα προβλήματα εξάρτησης, ακόμη και άνεργοι να έχουν τα χρήματα να κάνουν τις κατάλληλες εξετάσεις.

     Με βάση λοιπόν τα παραπάνω θεωρώ ότι θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε τις απόψεις και πρακτικές μας και να σταματήσουμε επιτέλους να ψάχνουμε εξιλαστήρια θύματα τα οποία επωμίζονται το βάρος των ευθυνών ενός σωρού ελλείψεων και παραλείψεων. Τέλος, την έννοια του γενικού καλού πρέπει να την βλέπουμε πιο σφαιρικά καθώς νομίζω πως και το πλήθος πολιτικών που έκλεψαν το ελληνικό κράτος έβλαψαν το κοινό καλό χωρίς όμως να έμαθα το όνομα ή να είδα την φωτογραφία κανενός.