Γιατί το χασμουρητό είναι ''κολλητικό'';

    

Ένα από τα πράγματα που μας συμβαίνει πoλύ συχνά είναι να βρισκόμαστε σε μία παρέα μετά από πολλές ώρες δουλειάς, ώσπου κάποιος να κάνει την αρχή και να χασμουρηθεί. Τότε ξαφνικά, το ίδιο εμφανίζεται σε όλους σχεδόν με απόσταση λίγων δευτερολέπτων. Μα γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Γιατί είναι κολλητικό το χασμουρητό;

      Αρχικά, να ξεκαθαρίσουμε γιατί χασμουριούνται οι άνθρωποι αλλά και τα ζώα. Για πολλές δεκαετίες επικρατούσε η αντίληψη ότι οι άνθρωποι και τα ζώα χασμουριούνται για να οξυγονώσουν τον εγκέφαλο και να αποβάλλουν το αντίστοιχο διοξείδιο του άνθρακα από τον οργανισμό. Τα τελευταία χρόνια όμως αυτή η άποψη έχει σχετικά εγκαταλειφθεί και η κυρίαρχη είναι αυτή η οποία προτείνει πως τα όντα χασμουριούνται όταν υπερθερμανθεί ο εγκέφαλός τους καθώς με το χασμουρητό πέφτει η θερμοκρασία. Αυτό μπορεί να συμβεί σε πολλές περιπτώσεις και φυσικά μία απο αυτές είναι η κούραση ή η νύστα. Γιατί όμως το χασμουρητό είναι ''κολλητικό'';

    Αρχικά, θα ήθελα να παρακολουθήσετε το παρακάτω βίντεο:

 Παραδεχθείτε το, χασμουρηθήκατε ή σας ήρθε η ανάγκη να χασμουρηθείτε. Έχουν γίνει λοιπόν διάφορες έρευνες στο πεδίο, τόσο με ανθρώπους όσο και με ζώα. Το συμπέρασμα αυτών των ερευνών είναι πως το χασμουρητό είναι κολλητικό γιατί οι άνθρωποι εκφράζουν ενσυναίσθηση. Ενσυναίσθηση σημαίνει ότι ο κάθε άνθρωπος συναισθάνεται και συμπονά με κάποιο τρόπο τη συναισθηματική εμπειρία του ατόμου που έχει απέναντί του.

  Το τελικό μου συμπέρασμα είναι πως το χασμουρητό δεν είναι η μοναδική συμπεριφορά που φαίνεται να είναι κολλητική, το ίδιο συμβαίνει και με τη φαγούρα ή το απλό χαμόγελο. Φαίνεται λοιπόν ότι οι άνθρωποι ακόμη και τα ζώα (τα οποία ούτως ή άλλως αυτό το διατηρούν) αντανακλαστικά είναι ''ρυθμισμένοι'' στο να δείχνουν ενσυναίσθηση και συμπόνοια στην εμπειρία του άλλου. Πώς λοιπόν το ανθρώπινο είδος έχει εξευτελιστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην δείχνει ενσυναίσθηση στο ανθρώπινο δράμα του διπλανού ή στην βασική του ανάγκη; Απλά σκεφτείτε το για λίγο...Αυτά τα ολίγα από εμένα μετά από πολύ καιρό προσωπικής επεξεργασίας...Καλό απόγευμα               

 

Ποιος είναι ο ψυχοπαθής;

       

         Η έννοια ψυχοπαθής για πολλά χρόνια έχει μία θολή εικόνα τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες. Η εικόνα ενός ατόμου που απλά είναι ''βαριά ασθενής'' και ικανός για ειδεχθή εγκλήματα χωρίς να έχει πολλές φορές την ικανότητα επικοινωνίας απέχει αρκετά από την πραγματική εικόνα του ψυχοπαθή. Τα σύγχρονα διαγνωστικά κριτήρια έχουν αντικαταστήσει ως επί το πλείστον το συγκεκριμένο όρο με αυτού του ατόμου με διαταραχή αντικοινωνικής προσωπικότητας.

      Πέρα όμως από τα αυστηρά διαγνωστικά κριτήρια καλό είναι να έχουμε μία γενικότερη εικόνα ενός ''ψυχοπαθή''. Οι ψυχοπαθείς είναι εξαιρετικά χειριστικά άτομα, καθώς έχουν ανεπτυγμένη ικανότητα να χειραγωγούν και να επηρεάζουν τους άλλυς για ίδιον όφελος. Συνήθως έχουν μία ιδιαίτερα επιτηδευμένη γοητεία ενώ έχουν την τάση να εκμεταλλεύονται τους άλλους προκειμένου να πετύχουν αυτό που θέλουν. Δεν έχουν συνείδηση ηθικών, νομικών και κοινωνικών κανόνων για αυτό και πολύ συχνά έχουν προβλήματα με το νόμο και εκδηλώνουν παραβατικές συμπεριφορές. Συνήθως είναι παθολογικοί ψεύτες καθώς μπορούν με ευκολία να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε όπλο και λόγο ώστε να πείσουν αυτόν που έχουν απέναντί τους για αυτό που τους ενδιαφέρει. Το κέντρο της προσωπικότητάς τους είναι μία καταπιεσμένη οργή που τους κάνει να βλέπουν τους άλλους τριγύρω τους ως ευκαιρίες και στόχους και όχι ως ανθρώπους για αυτό άλλωστε είναι χαρακτηριστικό τους η έλλειψη ντροπής, συμπάθειας ή ενοχών. Γενικότερα έχουν ρηχό και επίπεδο συναίσθημα για αυτό και δεν είναι σε θέση να συνάψουν μακροχρόνιες σχέσεις καθώς δεν είναι σε θέση να προσφέρουν το παραμικρό εκτός και αν αποσκοπούν κάπου συγκεκριμένα. Τέλος, έχουν μία διαρκή ανάγκη να ζουν στην κόψη του ξυραφιού για αυτό και επιλέγουν ένα τρόπο ζωής που κατά βάσει χαρακτηρίζεται ως ριψοκίνδυνος. Aκόμη, θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως άκρως ναρκισσιστικές προσωπικότητες και δεσποτικές φυσιογνωμίες έχοντας ένα δείκτη νοημοσύνης που όχι μόνο δεν είναι χαμηλός αλλά σε πολλές περιπτώσεις είναι υψηλότερος από το μέσο όρο.

         Έτσι, οι ψυχοπαθείς ως εγκληματίες εμπλέκονται σε διάφορες κατηγορίες εγκλημάτων αλλά όχι με την εικόνα που έχουν οι περισσότεροι ως άτομα δηλαδή που είναι τυπικές εικόνες ψυχικά ασθενών. Συχνά αλλάζουν δουλειές και σχέσεις καθώς μπορεί να σχετίζονται με 3-4 συντρόφους ταυτόχρονα. Είναι αλήθεια ότι σε κάποιες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα επικίνδυνοι ενώ είναι ερευνητικά αποδεδειγμένο πως δεν πρόκειται οι ίδιοι από μόνοι τους να ζητήσουν ποτέ βοήθεια καθώς η αυταρέσκειά τους τούς κάνει να πιστεύουν πως απλά είναι καλύτεροι από τους υπόλοιπους και ως εν γένει πιο έξυπνοι μπορούν να συνεχίσουν τον παρασιτικό τρόπο ζωής τους.

    Μήπως τώρα έχει ξεκαθαρίσει λίγο η εικόνα που έχετε για τους ψυχοπαθείς;

Αυτοκτονία: Τι πραγματικά ισχύει;

   

         Παρόλο που η χώρα μας μέχρι πρότινος δεν βρισκόταν στις πρώτες θέσεις του καταλόγου με υψηλά ποσοστά αυτοκτονίας έχω διακρίνει ότι τον τελευταίο καιρό και ιδιαίτερα υπό τη σκιά των πρόσφατων οικονομικών εξελίξεων, τα περιστατικά απόπειρων αυτοκτονιών και αυτοκτονιών που καταλήγουν στον θάνατο έχουν αυξηθεί σημαντικά για αυτό θα ήταν καλό να δούμε κάποιους μύθους και πραγματικότητες σχετικά με το συγκεκριμένο φαινόμενο.

         Η αυτοκτονία γενικά αποτελεί την όγδοη κατά σειρά αιτία θανάτου παγκοσμίως για τους ενήλικες ενώ στα άτομα ηλικίας 14-25 ετών είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου. Ποιοι είναι όμως οι παράγοντες κινδύνου της αυτοκτονίας;

        Βάσει ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί ως επι το πλείστον στις ΗΠΑ ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες επικινδυνότητας είναι η ηλικία καθώς παλαιότερα ο κίνδυνος αυτοκτονίας αυξανόταν ανάλογα με την ηλικία του ατόμου ενώ ο κίνδυνος μεγάλωνε σημαντικά για τους άνδρες άνω των 75 και τις γυναίκες άνω των 50. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες έχει υπερτριπλασιαστεί ο αριθμός των εφήβων και νεαρών ατόμων που επιλέγουν την αυτοκτονία ως σαφής ένδειξη των αλλαγών που έχουν διαδραματιστεί σε πολλούς τομείς της σύγχρονης ζωής. Οι άνδρες είναι περίπου τρεις φορές πιο πιθανό να επιλέξουν την αυτοκτονία από ότι οι γυναίκες ωστοσο οι γυναίκες κάνουν περισσότερο συχνά απόπειρες αυτοκτονίας. Οι άνδρες συνήθως επιλέγουν βίαια μέσα χρησιμοποιπώντας όπλα ή μαχαίρια ενώ οι γυναίκες συνήθως προτιμούν την δηλητηρίαση με την πρόσληψη υπερβολικής δόσης φαρμάκων.

     Η οικογενειακή κατάσταση είναι ένας ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας κινδύνου καθώς τα ποσοστά αυτοκτονιών παντρεμένων ατόμων είναι σαφώς μικρότερα από άτομα που δεν έχουν παντρευτεί, είναι διαζευγμένοι ή χήροι. Η μοναξιά είναι πολύ συχνή σε άτομα που αυτοκτονούν ενώ και η επαγγελματική κατάσταση είναι μεγάλης σημασίας καθώς οι άνεργοι εμφανίζονται ως πιο πιθανοί να επιλέξουν το απονενοημένο διάβημα εν συγκρίσει με εργαζόμενους εντός ή εκτός σπιτιού. Ακόμη, παρόλο που χρειάζεται αρκετή έρευνα πάνω στο συγκεκριμένο κομμάτι, οι επιστήμονες και ειδικότερα οι άνδρες γιατροί εμφανίζουν δυσανάλογα υψηλά ποσοστά μεγαλύτερου κινδύνου αυτοκτονίας. Επιπλέον, η υγεία είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι καθως άτομα που αυτοκτονούν συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα υγειας ή/ και είναι ασθενείς χρόνιων ασθενειών. Σαφέστατα, πιο κριτικής σημασίας είναι η κατάσταση της ψυχικής υγείας του ατόμου καθώς είναι πολύ πιο πιθανή σε άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη, διαταραχές προσωπικότητας ή αντιμετωπίζουν προβλήματα εθισμού.

       Τέλος, η έλλειψη ελπίδας, η απόγνωση, μία διαπροσωπική απώλεια, στρεσογόνοι παράγοντες όπως μία αποβολή, μία μετακόμιση, μία αποτυχία αλλά και χρόνιες διαπροσωπικές συγκρούσεις συνδέονται με μεγαλύτερες πιθανότητες αυτοκτονίας. Ακόμη σχετικά με την αυτοκτονία, έχει διαμορφωθεί μία σειρά από μύθους που προκαλούν σύγχυση ακόμη και μεταξύ των ειδικών ψυχικής υγείας και καλό θα ήταν να διαλευκανθούν:

Μύθοι και Πραγματικότητα για την αυτοκτονία

1) Τα άτομα με τάσεις αυτοκτονίας είναι αποφασισμένα να πεθάνουν και έχουν το δικαίωμα να πεθάνουν. Στην πραγματικότητα, σχεδόν όλα τα άτομα είναι αμφιθυμικά για τον θάνατο καθώς μπορεί να θέλουν να πεθάνουν και την ίδια στιγμή να επιθυμούν κάποιος να έρθει να τους σώσει. Για πολλούς το γεγονός ότι ζητούν βοήθεια είναι αποτέλεσμα αυτής της αμφιθυμίας.

2) Από τη στιγμή που αποφασίζει κάποιος να πεθάνει, η αυτοκτονία είναι αναπόφευκτη.  Η ισχυρλη αυτοκαταστροφική ταση συνήθως υποχωρεί όταν το άτομο καταφέρει να επιλύσει ή να ξεπεράσει/αποδεχθεί τα προβλήματα που προκάλεσαν αυτή την προσωπική κρίση.

3) Τα άτομα που μιλούν για αυτοκτονία δεν είναι αυτά που πραγματικά την κάνουν. Στο 80% των περιπτώσεων που προχώρησαν σε αυτοκτονία υπήρχαν σαφείς προειδοποιήσεις της πρόθεσής τους ότι θα πεθάνουν.

4) Βελτίωση που ακολουθεί την κρίση αυτοκτονίας σημαίνει ότι ο κίνδυνος πέρασε. Αυτό είναι ένας μύθος που πρέπει να αποκατασταθεί στις συνειδήσεις όλων ώστε τα άτομα που χρειάζονται βοήθεια να την έχουν πιο αποτελεσματικά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αυτοκτονίες συμβαίνει τρεις περίπου μήνες ύστερα από μία οξεία κρίση καθώς τότε είναι πιο πιθανό το άτομο να έχει βρει κάποια αποθέματα ενέργειας και αποφασιστικότητας για να φέρει εις πέρας τις προθέσεις του. 

5) Η συζήτηση  των αυτοκτονικών σκέψεων και σχεδίων με τον ασθενή θα ενισχύσει περισσότερο τις ιδέες αυτές. Εάν η συζήτηση γίνει ανοιχτά, με προσοχή και ευαισθησία περισσότερο συχνά ανακουφίζει την κρίση παρά την επιδεινώνει.

H εμπειρία της έκτρωσης

Η εμπειρία της έκτρωσης είναι ένα ζήτημα το οποίο ακόμη και σήμερα αποτελεί ταμπού για ένα σύνολο δυτικών κοινωνιών μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η ελληνική. Μία σειρά από έρευνες έχουν ασχοληθεί με την εμπειρία της έκτρωσης και ειδικότερα με τις συναισθηματικές διαστάσεις της εμπειρίας.

Οι επιπτώσεις της εμπειρίας της έκτρωσης στην ψυχολογική κατάσταση των γυναικών ποικίλουν ανάλογα με το σύνολο των μεταβλητών και παραγόντων που περιγράφουν τη ζωή τους. Υπολογίζεται γενικά πως το 25% των εκτρώσεων πραγματοποιούνται στις ΗΠΑ, ωστόσο στη χώρα μας υπάρχει μεγάλο ποσοστό που παραμένει κρυφό καθώς  οι γυναίκες διστάζουν να αναφέρουν πως έχουν κάνει μία ή περισσότερες εκτρώσεις.

Μία κατηγορία των γυναικών που έχει την εμπειρία της έκτρωσης είναι εκείνες οι γυναίκες που ''αναγκάζονται'' να προβούν σε μία τέτοια επιλογή καθώς το παιδί που κυοφορούν καθώς προκύπτουν σημαντικά προβλήματα υγείας για το έμβρυο. Σε αυτή την περίπτωση η εμπειρία της έκτρωσης συνδέεται με συναισθήματα θλίψης και πένθους και μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις τα συγκεκριμένα συναισθήματα επηρεάζουν και βιώνονται και από το μέλλοντα πατέρα καθώς ακυρώνεται η εμπειρία της πατρότητας που έχουν προετοιμαστεί να βιώσουν.

Από την άλλη πλευρά υπάρχουν οι γυναίκες που επιλέγουν την έκτρωση επειδή είτε δεν είναι έτοιμες για ένα τέτοιο βήμα, είναι πολύ μικρές σε ηλικία, δεν έχουν τη στήριξη του πατέρα ή της οικογένειάς τους ή δεν μπορούν να αποκτήσουν ακόμη ένα παιδί. Εδώ η κατάσταση διαφέρει σημαντικά και μάλιστα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά από ότι περιμένει ο πολύς κόσμος. Πιο συγκεκριμένα, το βασικό συναίσθημα αυτής της κατηγορίας γυναικών για τις οποίες η έκτρωση αποτελεί συνειδητή επιλογή ιδιαίτερα κατά το πρώτο τρίμηνο μετά την έκτρωση είναι η ανακούφιση. Άλλες έρευνες τονίζουν πως το 98% των γυναικών που έχουν επιλέξει την έκτρωση αναφέρουν πως δεν το μετανιώνουν και  ακόμη και αν στο μέλλον βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση θα έκαναν την ίδια επιλογή. Επιπλέον, δεν υπάρχουν ενδείξεις πως οι γυναίκες που έχουν την εμπειρία της έκτρωσης είναι χειρότεροι γονείς στο μέλλον ή εκφράζουν λιγότερο συχνά την επιθυμία να αποκτήσουν ένα παιδί σε κάποια άλλη χρονική στιγμή.

Λιγότερο από το 20% των γυναικών που έχουν κάνει έκτρωση βιώνουν συμπτώματα κατάθλιψης τα οποία όμως περνούν σχετικά γρήγορα και δεν διαφέρουν από τα συμπτώματα εκείνα που εμφανίζουν γυναίκες που διανύουν την περίοδο της λοχείας. Ακόμη, έφηβες που έχουν κάνει έκτρωση έχουν περισσότερες πιθανότητες να τελειώσουν επιτυχώς το σχολείο εν συγκρίσει με τις έφηβες του ίδιου κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου που έχουν κρατήσει το παιδί που κυοφορούσαν.Ακόμη και στις περιπτώσεις που υπάρχουν συμπτώματα διαταραχών άγχους και κατάθλιψης δεν υπάρχουν ξεκάθαρες αποδείξεις ότι αυτό οφείλεται στην ίδια την εμπειρία της έκτρωσης καθώς μπορεί να υπάρχει σύνδεση με την ίδια την εμπειρία της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.

Από την άλλη, τα ευρήματα διαφέρουν για τις γυναίκες που έχουν επανηλειμμένως επιλέξει την έκτρωση καθώς σε αυτή την περίπτωση είναι περισσότερο πιθανό να έχουμε αισθήματα ενοχής και σημαντικό πλήγμα στην αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ελέγχου.

Συμπερασματικά, η εμπειρία της έκτρωσης διαφέρει για κάθε γυναίκα που την βιώνει και εξαρτάται από μία πληθώρα παραγόντων. Το καλύτερο από όλα είναι να υπάρχει μία σωστή πληροφόρηση σχετικά με τις μεθόδους προφύλαξης και την σεξουαλική υγεία του ατόμου. Ωστόσο, τόσο η απόφαση της απόκτησης ενός παιδιού όσο και η απόφαση της έκτρωσης είναι επιλογές που πρέπει να γίνονται συνειδητά και υπεύθυνα χωρίς την άμεση επίδραση από προκαταλήψεις, στερεότυπα και θρησκοληψίες καθώς έχουμε να κάνουμε με νέες ανθρώπινες ζωές οι οποίες δεν πρέπει να είναι καταδικασμένες αλλά πρέπει να γεννιούνται στο καλύτερο δυνατό περιβάλλον. Ας μην ξεχνάμε πως ο ερχομός ενός παιδιού ανεξάρτητα από το χώρο ή το χρόνο τον οποίο γεννιέται πρέπει εξ αρχής να είναι ένα γεγονός χαράς και ευτυχίας και να μην αντιμετωπίζεται ως πηγή προβλημάτων! Μόνο έτσι θα έχουμε έναν κόσμο με παιδιά χωρίς προβλήματα που απολαμβάνουν την αγάπη και την αθωότητα της παιδικής ηλικίας. Τέλος, στην περίπτωση εφήβων που έχουν μία ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη θα πρέπει να υπάρχει στήριξη από την οικογένεια και η έφηβη να απευθύνεται μόνο σε αρμόδιους φορείς και κέντρα ώστε να προστατέψει τον εαυτό της και την υγεία της.

Τι είναι ο αυτο-τραυματισμός;

                 

           Ο αυτό-τραυματισμός ορίζεται ως η πρόκληση βλαβών/τραυματισμών στο σώμα κάποιου σκόπιμα. Ο αυτό-τραυματισμός μπορεί να ειδωθεί ως μία διαταραχή η οποία σε πολλές περιπτώσεις αφήνει εμφανή σημάδια και περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως:

* το κόψιμο 

* το κάψιμο με θερμά/καυτά αντικείμενα

* ο τραυματισμός του δέρματος ή το να ανοίγει κανείς πληγές που υπάρχουν

* η τριχοτιλλομανία (το να τραβάει κανείς και να ξεριζώνει βίαια τρίχες του τριχωτού της κεφαλής)

* το χτύπημα του κεφαλιού (head-bunging)

* το χτύπημα με αντικείμενα όπως το σφυρί

* το σπάσιμο οστών

Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των οποίων επιδεικνύουν τέτοιες συμπεριφορές είναι ότι τις εκδηλώνουν όταν βρίσκονται μόνοι παρά σε ομάδες και βρίσκονται σε μία διαρκή προσπάθεια να κρύψουν τη  συμπεριφορά τους.

         Ένα από τα βασικότερα ερωτήματα που εγείρονται είναι το γιατί κάποιος άνθρωπος να καταφύγει σε τέτοιες συμπεριφορές και να μπει στην διαδικασία να πληγώσει και να βλάψει τον εαυτό του με τέτοιους επώδυνους τρόπους. Αρχικά πρέπει να τονίσουμε ότι τέτοιες συμπεριφορές μπορεί να εκδηλώσουν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες από όλα τα κοινωνικο-οικονομικά στρώματα, πολιτισμικές καταβολές και μορφωτικό επίπεδο. Ωστόσο υπάρχουν κάποια κοινά μεταξύ των ατόμων που παρουσιάζουν τέτοια προβλήματα.

        Τα άτομα που αυτο-τραυματίζονται πολύ συχνά είναι γυναίκες που βρίσκονται στην εφηβεία, έχουν ιστορικό συναισθηματικής, σωματικής ή σεξουαλικής βίας, άτομα που έχουν συνοδά προβλήματα ουσιοεξαρτήσεων, ιδεο-ψυχαναγκαστικής διαταραχής ή υποφέρουν από κάποια διαταραχή πρόσληψης της τροφής. Ακόμη συχνά τα συγκεκριμένα άτομα έχουν ανατραφεί σε ένα περιβάλλον με περιορισμένη την έκφραση του συναισθήματος και ιδιαίτερα την αποδοχή και έκφραση συναισθημάτων θυμού και δεν έχουν τις κατάλληλες δεξιότητες να εκφράσουν τα συναισθήματά τους ή/και να έχουν πρόσβαση σε ένα υποστηρικτικό δίκτυο. 

     Παρόλο που η συμπεριφορά του αυτό-τραυματισμού μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή του ατόμου δεν θεωρείται αυτοκτονική συμπεριφορά ενώ είναι πολύ πιθανό να αποτελέσει επιλογή του ατόμου όταν νιώσει απειλή ή κατακλυστεί από συναισθήματα που δεν μπορεί να διαχειριστεί. Έτσι η  συγκεκριμένη συμπεριφορά επιλέγεται από το άτομο επειδή μπορεί προσωρινά να του δώσει την αίσθηση της ανακούφισης από την πίεση και την αγωνία, μπορεί να τους δίνει την αίσθηση ότι είναι ζωντανοί και αντιδρούν σε κάτι που συμβαίνει γύρω τους, του δίνει την δυνατότητα να εξωτερικεύσει τον πόνο που αισθάνεται εσωτερικά και τον οποίο δεν μπορεί να εκφράσει, μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο να διαχειριστεί τον πόνο από μία μορφή κακοποίησης που υφίσταται. Ακόμη, μπορεί να είναι μία προσπάθεια του ατόμου να σπάσει το συναισθηματικό μούδιασμα το οποίο το διακατέχει ενώ μπορεί να αποτελέσει έναν έμμεσο τρόπο αναζήτησης προσοχής και καλέσματος για βοήθεια. Από την άλλη μπορεί να είναι ένας έμμεσος τρόπος χειραγώγησης του περιβάλλοντος του ατόμου μέσω της πρόκλησης της ανάγκης για φροντίδα ή την πρόκληση ενοχών στους ανθρώπους που τους περιβάλλουν.

           Είναι ιδιαίτερα σημαντικό τα άτομα αυτά να λάβουν βοήθεια το συντομότερο δυνατό. Με μικρή προσπάθεια μπορεί κανείς να καταλάβει ένα άτομο το οποίο αντιμετωπίζει σχετικά προβλήματα καθώς συνήθως τα ρούχα που φοράνε αφήνουν μικρό μέρος του σώματός τους εκτεθειμένο, έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση και δεν μπορούν να συναλλαγούν ικανοποιητικά με τα άτομα του περιβάλλοντός τους. Τις περισσότερες φορές συμπεριφορές που σχετίζονται με ψυχικές διαταραχές είναι συμπεριφορές οι οποίες μπορούν εύκολα να ανιχνευθούν από το περιβάλλον και κάποιες απο αυτές τις φορές μπορεί να πραγματοποιούνται ακριβώς για να κερδίσουν την προσοχή και φροντίδα του περιβάλλοντος. Ας μην αφήνουμε λοιπόν απλά τις μέρες να περνούν από δίπλα μας, ας δίνουμε προσοχή και αγάπη στα άτομα που νοιαζόμαστε, δεν είναι λίγες οι φορές που ζητάνε βοήθεια χωρίς φωνή...

 

Ο παθητικός πολίτης, o coach-potato ή όπως αλλιώς...

       

         Όλο και περισσότερο γίνεται εμφανές τον τελευταίο καιρό. Όλο και περισσότερο αναρωτιούνται οι τριγύρω και ρωτούν την ''ειδικό''. Μα γιατί διαμαρτύρονται τόσο λίγοι; Γιατί ο κόσμος δν διαδηλώνει; Μα σε λίγο δεν θα έχουν να φάνε λένε άλλοι, μερικοί αναθεματίζουν τον ωχαδερφισμό του Έλληνα, άλλοι επικαλούνται το φόβο και οι υπόλοιποi την άγνοια ή την βολικότητα του καναπέ και των λογαριασμών της μαμάς και του μπαμπά.

            Ωστόσο, η αλήθεια είναι πως η πολιτική παθητικότητα εδώ και πολλές δεκαετίες απασχολεί την πολιτική και κοινωνική ψυχολογία με πρωτεργάτη τον Campbell, ο οποίος έχει γράψει αρκετά για τον λεγόμενο παθητικό πολίτη. Παρόλο που πολλοί σπεύδουν να πουν πως ο Campbell καλά μας τα έλεγε για το '50 ή το '60 νομίζω πως οι απόψεις του και οι περιγραφές του για την προσωπικότητα του παθητικού πολίτη έχουν απόλυτη εφαρμογή και στη σημερινή κοινωνία.

          Ο Campbell υποστήριξε πως ο παθητικός πολίτης, αυτός που εμείς σήμερα πιο απλά και λαϊκά χαρακτηρίζουμε ως ''καναπεδάκια'' έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Πρώτα από όλα είναι ιδιαίτερα ατομιστής και εγωκεντρικός ενώ αν ήταν δυνατό να μετρήσει κανείς τον αλτρουισμό που μπορεί να επιδείξει και την αυταπάρνηση, η βαθμολογία του θα ήταν πολύ χαμηλή. Χαρακτηρίζεται ως ένα άτομο με ελάχιστους δυνατούς κοινωνικούς δεσμούς οι οποίοι να ξεφεύγουν απο τα στενά όρια της οικογένειας, γάμου-σχέσης, εργασίας.

       Ο παθητικός πολίτης ελάχιστα επηρεάζει το περιβάλλον γύρω του και είναι ιδιαίτερα περιορισμένος σε ένα ειδικά διαμορφωμένο μικρόκοσμο που είναι βολικός, ασφαλής και χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη σταθερότητα. Κάποιοι από τους παθητικούς πολίτες έχουν απαξιώσει το πολιτικό σύστημα και μπορεί να εκφέρουν κυνικές και απαξιωτικές απόψεις για αυτό γεγονός που τους διαχωρίζει από εκείνη τη μερίδα παθητικών πολιτών που δεν ενδιαφέρονται καθόλου ή δεν θέλουν να ενδιαφερθούν για το πολιτικό σύστημα και τις πολιτικές αλλαγές παρόλο που αυτές θα επηρεάσουν και την δική τους ζωή. Παρόλα αυτά ακόμη και η πρώτη ομάδα των παθητικών πολιτών που έχουν απαξιώσει το πολιτικό σύστημα δεν διαφοροποιούνται από τις υπόλοιπες υποκατηγορίες καθώς το βασικό τους στοιχείο παραμένει η παθητικότητα.

      Έπειτα είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δούμε κατά πόσο η κομματική ταυτότητα ταυτίζεται με την κοινωνική ταυτότητα και την προσωπική ταυτότητα του πολίτη. Αυτή η πλευρά του ζητήματος είναι χρόνια τώρα ξεκάθαρη στην Ελλάδα, όπου η πολιτική ταυτότητα είναι κάτι τόσο ευμετάβλητο που κανείς αν ερχόταν έκπτωτος σε αυτή τη χώρα δεν θα μπορούσε να ξεχωρίσει τις διαφορές των κομμάτων αν δεν διάβαζε τα καταστατικά τους. Ωστόσο, η κομματική ταυτότητα των Ελλήνων κατά την γνώμη μου έχει έντονη παρουσία αλλά και πάλι όχι σε μία βάση οπαδισμού ή τυφλής υποστήριξης αλλά σε μία σαθρή βάση πελατειακών σχέσεων που κρατούν καλά από την Τουρκοκρατία ακόμη.

      Δεν θέλω να φανώ απαισιόδοξη απλά θεωρώ ότι ο παθητικός πολίτης δεν πρόκειται εύκολα να διαδηλώσει, να διαμαρτυρηθεί εκτός και αν...ταράξεις το μικρόκοσμό του...αλλά τότε θα είναι ήδη πολύ μεγάλο το κακό γιατί θα σημαίνει πως ήδη μακροκοινωνικά θα έχουμε καταστραφεί...Τελικά ο Campbell έχει ξεθωριάσει; Κοιτάω γύρω μου και βρίσκω πολλούς που ταιριάζουν σε αυτή την περιγραφή...Ή μήπως όχι; Οι σκέψεις και τα συμπεράσματα δικά σας...

'' Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου,σε κάποιο μικρό καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν την φθορά.Με πλήρη επίγνωση ότι μια μέρα αυτός ο πλανήτης θα καταψυχθεί ή θα αναφλαγεί μαζί με τα επιτεύγματά τους. Άλλης λογής ήρωες, αυτή που θα βγάλουν ασπροπρόσωπη την τότε ανθρωπότητα''

Οδυσσέας Ελύτης

Το χρώμα στη ζωή μας...

       

                                  




           Παρόλο που δεν είναι πεδίο που έχει ερευνηθεί πολύ, το χρώμα είναι πολύ σημαντικό στη ζωή μας! Σημαντικές πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης αντανακλώνται σε συγκεκριμένα χρώματα ενώ ακόμη και στην εποχή των πρωτόγονων ανθρώπων το χρώμα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην αναζήτηση τροφής και στην αποφυγή των δηλητηριωδών τροφών. Ας ρίξουμε λοιπόν μία ματιά στα σύμβολα και τις συνδέσεις των χρωμάτων.

      Το μαύρο γενικά είναι ένα χρώμα που συμβολίζει την δύναμη και εξουσία. είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στη σύγχρονη μόδα καθώς θεωρείται πως δείχνει το άτομο που τα φοράει πιο αδύνατο. Κατά άλλους συμβολίζει ταυτόχρονα και την υποταγή για αυτό και οι ιερείς φορούν μαύρα, δηλώνοντας την υποταγή τους στο Θεό. Βάσει αυτής της αποψης υπάρχουν κάποιοι ψυχαναλυτές που θεωρούν πως οι γυναίκες οι οποίες φορούν κατ' εξοχήν μάυρα είναι συνήθως πιο υποτακτικές στο αντίθετο φύλο. Σε κάποιες κοινωνίες μεταξύ των οποίων κια η ελληνική το μαύρο χρώμα συνδέεται έντονα με το πένθος καθώς συμβολίζει το σκοτάδι και τη λύπη που μία απώλεια φέρνει στη ζωή των κοντινών προσώπων του θανόντος. Τέλος, το μάυρο χρώμα σε σύνδεση με το σκότος και το κακό από κάποιους θεωρείται ότι συνδέεται με σκοτεινές δυνάμεις για αυτό και υπάρχουν συγκεκριμένες ομάδες όπως οι σατανιστές οι οποίοι το προτιμούν για να δηλώσουν την πίστη τους στον Λούσιφερ που νοείται ως η δύναμη του κακού.

           Αντίθετα, το λευκό χρώμα συνδέεται με την αγνότητα και την αθωότητα. Σε πολλές περιοχές του κόσμου, το λευκό χρησιμοποιείται ως το βασικό χρώμα μίας τελετής γάμου και ιδιαίτερα όσον αφορά τη νύφη για να δηλώσει την αγνότητα και παρθενία της. Ωστόσο, το λευκό δεν είναι καθόλου εύκολο χρώμα γιατί είναι πολύ δύσκολο να διατηρηθεί καθαρό. Για αυτόν ακριβώς το λόγο βέβαια το φοράνε οι γιατροί και οι νοσοκόμες, επιδεικνύοντας την αποστείρωση και την καθαριότητα.

         Το πιο συναισθηματικά έντονο χρώμα είναι το κόκκινο, για αυτό άλλωστε έχει συνδεθεί και με το συναίσθημα του έρωτα. Τα κόκκινα ρούχα είναι αυτά που τραβάνε πολύ την προσοχή για αυτό και αποφεύγεται σε περιπτώσεις που κάποιος είναι εν μέσω συμφωνιών ή διαπραγματεύσεων ακριβώς για να μην εγείρει έντονα συναισθήματα. Σχετικές έρευνες έχουν δείξει πως ακόμη και αν φαίνεται περίεργο τα κόκκινα αμάξια αποτελούν συχνότερα σε σύγκριση με άλλα χρώματα στόχο κλεφτών, αποδεικνύοντας πως τραβούν την προσοχή έντονα. Οι πιο απαλές ωστόσο αποχρώσεις του κόκκινου έχουν ακριβώς αντίθετες επιδράσεις καθώς αποδεικνύονται ως ιδιαίτερα χαλαρωτικές. Μάλιστα, αρκετές ομάδες βάφουν τα αποδυτήρια των φιλοξενουμένων σε ανοιχτές αποχρώσεις του ρόζ ώστε ο αντίπαλος να χάσει μέρος από την ενέργειά του.

       Το μπλε είναι ένα απο τα πιο δημοφιλή χρώματα, καθώς συνδέεται με τον ουρανό και τη θάλασσα αλλά και αισθήματα χαλάρωσης και αγαλλίασης. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, το μπλε συχνά προτιμάται ως το βασικό χρώμα για υπνοδωμάτια ή κλινικές. Η επίδραση του μπλε στην ηρεμία του ατόμου έχει αποδειχθεί και πειραματικά καθώς έχει βρεθεί πως προκαλεί την έκκριση συγκεκριμένων ουσιών που συντελούν στην ήρεμη ψυχολογική κατάσταση του ατόμου. Ωστόσο, υπάρχουν και αποχρώσεις του μπλε οι οποίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα ψυχρές και καταθλιπτικές. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων όμως το μπλε χρώμα συνδέεται με καλύτερη απόδοση για αυτό και συνίσταται να προτιμάται ως χρώμα ρούχων σε μία διαδικασία συνέντευξης ενώ έχει αποδειχθεί ότι ακόμη και αθλητές έχουν καλύτερες επιδόσεις σε χώρους που το βασικό χρώμα είναι το μπλε.


    Αντίστοιχες επιδράσεις έχει και το πράσινο το οποίο είναι συνυφασμένο με την φύση και τη συνοδευτική ηρεμία. Ειδικοί μάλιστα υποστηρίζουν πως το πράσινο χρώμα ξεκουράζει το μάτι και βελτιώνει την όραση. Δεν είναι άγνωστο άλλωστε το ''πράσινο δώματιο'' ή αλλιώς ''green room'' το οποίο συχνά αποτελεί χώρο αναμονής χωρίς ωστόσο να προκαλεί νευρικότητα στο άτομο που περιμένει και έχει γνωστό στο ευρύ κοινό απο τηλεοπτικές εκπομπές. Είναι ενδιαφέρον πως οι νύφες στο Μεσαίωνα φορούσαν πράσινα νυφικά για να συμβολίσουν τη γονιμότητα.

      Το κίτρινο είναι ένα ιδιαίτερα έντονο χρώμα το οποίο τραβάει την προσοχή. Ωστόσο, έρευνες αποδεικνύουν πως οι άνθρωποι χάνουν ευκολότερα την ψυχραιμία τους σε ένα κίτρινο δωμάτιο και ότι τα πολύ μωρά κλαίνε περισσότερο σε μέρη όπου επικρατεί το κίτρινο. Κάποιοι ερευνητές από την άλλη υποστηρίζουν πως το κίτρινο επιταχύνει το μεταβολισμό, ωστόσο χρειάζονται περισσότερες αποδείξεις για αυτό.

     Πέρα όμως από τα γενικά, θεωρώ πως το αγαπημένο χρώμα του καθένα συμβολίζει κάτι για τον ίδιο. Είναι το αγαπημένο του γιατί του θυμίζει κάτι, το έχει συνδέσει με κάτι θετικά ή απλά του προκαλεί ευχάριστα συναισθήματα. Ποιο είναι το δικό σας αγαπημένο χρώμα; Βρείτε και κρατήστε το, χρησιμοποιήστε το στο χώρο σας έτσι ώστε να αισθάνεστε άνετα μέσα σε αυτόν και πάνω από όλα να θυμάστε πως μια ζωή γεμάτη χρώματα είναι μία πιο χαρούμενη ζωή...